สมณศักดิ์ : ข้อดีและปัญหา

บทคัดย่อ

สมณศักดิ์โดยตัวเองเป็นสิ่งดีงามเพราะเป็นการยกย่องเชิดชูและให้กำลังใจแก่พระสงฆ์ผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบหรือมีคุณงามความดีต่อพระศาสนาและประเทศชาติ แต่สมณศักดิ์ก็มีทั้งข้อดีและปัญหาที่เกิดจากผู้เข้าไปเกี่ยวข้องและผู้มองเรื่องสมณศักดิ์ด้วยทรรศนะที่ต่างกันไป แม้จะไม่อาจยืนยันหรือพิสูจน์ให้เห็นได้อย่างเด็ดขาด แต่ก็มีเหตุผลพอสรุปว่า อย่างน้อยสมณศักดิ์มีข้อดีไม่น้อยไปกว่าข้อเสีย และยังสามารถปรับปรุงแก้ไขได้ ปัญหาที่เกิดยังไม่รุนแรงเสียหายถึงขนาดควรยกเลิกสมณศักดิ์ สมณศักดิ์จึงควรได้รับการปรับปรุงแก้ไขมากกว่าการยกเลิก วิธีการปรับปรุงที่สำคัญและมีความเป็นไปได้คือ การปรับปรุงวิธีการพิจารณาสมณศักดิ์โดยให้พระสงฆ์และคฤหัสถ์มาร่วมกันคัดเลือกเพื่อป้องกันการวิ่งเต้นหรือเล่นพวก การปรับปรุงเกณฑ์เรื่องคุณสมบัติของผู้ควรได้รับสมณศักดิ์ให้กว้างและเป็นธรรมมากขึ้น เปิดโอกาสให้แก่พระสงฆ์ที่มีผลงานด้านอื่นๆ เช่น การศึกษา และการพัฒนาสังคม ได้รับสมณศักดิ์ด้วย แม้ไม่มีตำแหน่งบริหารไม่ควรผูกโยงกับตำแหน่งบริหารเป็นหลักอย่างที่เป็นอยู่ การปลูกฝังอบรมสร้างค่านิยมที่เหมาะสม และการควบคุมตรวจสอบพฤติกรรมและการทำงานของพระสงฆ์ที่ได้รับสมณศักดิ์