กลยุทธ์การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นโดยกระบวนการ มีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนาเมือง กรณีศึกษาเทศบาลตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการวางแผนพัฒนาเมืองระดับท้องถิ่นของเทศบาลตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อสร้างแบบจำลองเชิงโครงสร้างที่อธิบายพฤติกรรมการวางแผนพัฒนาเมืองโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน และเพื่อเสนอแนะกลยุทธ์ที่เหมาะสมในการส่งเสริมความเข้มแข็งของภาคประชาชนต่อกระบวนการวางแผนพัฒนาเมืองระดับท้องถิ่น การวิจัยใช้แบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 403 คน เพื่อเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ และใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการพัฒนาเมืองทั้งภาครัฐและภาคประชาชน ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการวางแผนพัฒนาเมือง ได้แก่ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กระบวนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง และชุมชนเข้มแข็ง ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยแบบจำลองเชิงโครงสร้างพบว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีอิทธิพลต่อกระบวนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง และส่งผลต่อความเข้มแข็งของชุมชน อย่างไรก็ตาม กระบวนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองระดับท้องถิ่นยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ เนื่องจากประชาชนยังไม่เข้าใจกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างถูกต้อง ไม่ทราบสิทธิและเสรีภาพของตนในการแสดงความคิดเห็นตามกฎหมาย การรับรู้ข้อมูลข่าวสารด้านการพัฒนาเมืองจากหน่วยงานภาครัฐยังมีน้อย และโครงการพัฒนาเมืองที่มีการทำงานร่วมกันหลายภาคส่วนยังมีจำนวนไม่มาก กลยุทธ์ที่เหมาะสม คือ การออกแบบกระบวนการหรือขั้นตอนที่สนับสนุนการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนให้ครอบคลุมทุกขั้นตอน การจัดเวทีสาธารณะและช่องทางสื่อสารระหว่างภาครัฐและประชาชนเพื่อให้สามารถติดตามผลการดำเนินงานของภาครัฐได้อย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการสร้างภาคีเครือข่ายและชุมชนคนรุ่นใหม่เพื่อขับเคลื่อนกระบวนการพัฒนาเมือง อันจะนำไปสู่การสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมในการวางแผนพัฒนาเมืองของเทศบาลตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2017). คู่มือการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กระทรวงมหาดไทย.
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2552). การวิเคราะห์ข้อมูลหลายตัวแปร (พิมพ์ครั้งที่ 4). บริษัท ธรรมสาร จำกัด.
กุสุมา เขียวเพกา. (2017). การมีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่นของประชาชนในองค์การบริหารส่วนตำบลร่อนทอง อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์].
โกวิทย์ พวงงาม. (2556). ถอดรหัส 3 การพัฒนา: ชุมชน สังคม ท้องถิ่น การเมือง ประชาธิปไตย. เสมาธรรม.
ณัฐดนัย ชัยจิตร, และ โกศล สอดส่อง. (2025). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาของเทศบาลตำบลหนองหว้า อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 8(1), 223–236. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/6448
ถวิลวดี บุรีกุล. (2552ก). การมีส่วนร่วม: แนวคิด ทฤษฎีและกระบวนการ. สถาบันพระปกเกล้า.
ถวิลวดี บุรีกุล. (2552ข). พลวัตการมีส่วนร่วมของประชาชน: จากอดีตจนถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550. เอ.พี. กราฟิก ดีไซน์และการพิมพ์.
เทศบาลตำบลท่าม่วง. (2023). รายงานผลการดำเนินงานตามแผนการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566.
ธรรมพร ตันตรา. (2025). ตัวแบบการพัฒนาชุมชนเข้มแข็งโดยใช้ทุนของชุมชนเป็นฐาน กรณีศึกษาหมู่บ้านเกษตรพัฒนาหมู่ 15 ตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสันติสุขปริทรรศน์, 6(1), 191–205. https://so09.tci-thaijo.org/index.php/JPP/article/view/5918
ประเวศ วะสี. (2546). “ชุมชนเข้มแข็ง” หรือ “ชุมชนาธิปไตย”: อนาคตของมนุษยชาติ. สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562. (2019, 29 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 136(ตอนที่ 71 ก), 27–70.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. (1997, 11 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 114(ตอนที่ 55 ก), 1–99.
วุฒิสาร ตันไชย. (2547). การกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น: ความก้าวหน้าหลังรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540. สถาบันพระปกเกล้า.
ศุภาพิชญ์ ศิริพร ณ ราชสีมา. (2026). การมีส่วนร่วมเชิงสัญลักษณ์สู่การร่วมตัดสินใจ: การวิเคราะห์บันไดการมีส่วนร่วมของ Arnstein ในการบริหารภาครัฐไทย. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 9(1), 209–236. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/polssru/article/view/286210
สุพัตรา ยอดสุรางค์, ชัชวาล แสงทองล้วน, และอำนวย บุญรัตนไมตรี. (2018). แนวคิดเกี่ยวกับการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 5(2), 407–420.
อุทัย ดุลยเกษม และ อรศรี งามวิทยาพงศ์. (2540). ระบบการศึกษากับชุมชน: กรอบความคิดและข้อเสนอเพื่อการศึกษาวิจัย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
Arbuckle, J. L. (2011). IBM SPSS Amos 20 user’s guide. Amos Development Corporation.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Atlee, T. (2008, May 23). Principles of public participation. The Co-Intelligence Institute. http://www.co-intelligence.org/CIPol_publicparticipation.html
Berawi, M. A., Sari, M., & Miraj, P. (2023). Developing sustainable smart cities to improve citizens’ quality of life and well-being. CSID Journal of Infrastructure Development, 6(1), Article 1. https://doi.org/10.7454/jid.v6.i1.1088
Giddens, A. (1971). Capitalism and modern social theory: An analysis of the writings of Marx, Durkheim and Max Weber. Cambridge University Press.
Habermas, J. (1979). Communication and the evolution of society (T. McCarthy, Trans.). Beacon Press.
Hamdan, M. K., & Hameed, S. (2021). Sustainable empowerment as a tool to activate brownfield. Iraqi Journal of Science, 259–266. https://doi.org/10.24996/ijs.2021.SI.1.36
Harris, N. (2002). Collaborative planning: From theoretical foundations to practice forms. In P. Allmendinger & M. Tewdwr-Jones (Eds.), Planning futures: New directions for planning theory (pp. 21–43). Routledge.
Healey, P. (2006). Collaborative planning: Shaping places in fragmented societies (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
Innes, J. E. (2004). Consensus building: Clarifications for the critics. Planning Theory, 3(1), 5–20. https://doi.org/10.1177/1473095204042315
International Association for Public Participation. (2024). IAP2 spectrum of public participation. https://www.iap2.org/resource/resmgr/pillars/iap2_spectrum_2024.pdf
Lindemann, J., Alter, T. R., Stagner, F., Palacios, E., Banuna, L., & Muldoon, M. (2022). Building urban community resilience through university extension: Community engagement and the politics of knowledge. Socio-Ecological Practice Research, 4(4), 325–337. https://doi.org/10.1007/s42532-022-00126-6
Margerum, R. D. (2002). Collaborative planning: Building consensus and building a distinct model for practice. Journal of Planning Education and Research, 21(3), 237–253. https://doi.org/10.1177/0739456X0202100302
McGee, G. J. A. (2006). Evaluating collaborative planning: A case study of the North Coast Land and Resource Management Plan (M.R.M. research project no. 399). School of Resource and Environmental Management, Simon Fraser University.
Morton, C. A. J. (2009). Evaluating collaborative planning: A case study of the Morice Land and Resource Management Plan [Master’s project, Simon Fraser University]. Simon Fraser University Summit Research Repository.
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
Stanard, V., Hains, K. D., Knobloch, N. A., O’Leary, C., Reinhard, A., Hains, B. J., & Rios, M. (2021). Towards a more connected field of community development education: Encouraging community well-being through an engaged symposium. International Journal of Community Well-Being, 4(2), 161–179. https://doi.org/10.1007/s42413-021-00113-x
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
Zanudin, K., Wikantiyoso, R., Bidin, Z. A., & Rashid, M. F. (2023). Strategic collaborative planning for urban liveability: A comparative review of metropolitan area case studies. International Journal of Sustainable Construction Engineering and Technology, 14(5), 37–48. https://doi.org/10.30880/ijscet.2023.14.05.003
