การเปลี่ยนสู่กระบวนทัศน์การฟื้นฟูเมืองเชิงสร้างสรรค์ บนความท้าทายยุคแอนโทรโพรซีน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และพัฒนากรอบแนวคิดกระบวนทัศน์การฟื้นฟูเมืองเชิงสร้างสรรค์ (Regenerative Urban Paradigm: RUP) เพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดของการพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainable Development: SD) และแนวคิดเมืองอัจฉริยะในการรองรับความท้าทายของยุคแอนโทรโพซีน (Anthropocene) ซึ่งมีลักษณะความไม่คงที่และความเสี่ยงเชิงระบบที่ทวีความรุนแรงขึ้น บทความใช้การทบทวนวรรณกรรมเชิงสังเคราะห์แบบสหวิธี (Integrative Conceptual Review) ร่วมกับการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ในกรอบข้อเสนอ–การวิพากษ์–การสังเคราะห์ (thesis–antithesis–synthesis) เพื่อจัดระบบและตีความองค์ความรู้ด้านการพัฒนาเมืองร่วมสมัย ผลการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า SD ซึ่งตั้งอยู่บนตรรกะของการรักษาสมดุลและการลดผลกระทบ ไม่สอดคล้องกับพลวัตแบบไม่เป็นเส้นตรงและสภาวะไม่คงที่ (non-stationarity) ของระบบโลก ขณะที่แนวคิดเมืองอัจฉริยะยังคงมุ่งเน้นประสิทธิภาพเชิงเทคนิคโดยละเลยมิติทางสังคมและนิเวศ บทความจึงเสนอ RUP ซึ่งมองเมืองเป็นระบบสังคม–นิเวศ–เทคโนโลยีที่มีชีวิต ((living Social–Ecological–Technological Systems: living SETS) และมุ่งสร้างผลลัพธ์สุทธิเป็นบวกผ่านสามองค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) ระบบฟื้นฟูเมืองที่เพิ่มทุนทางนิเวศผ่านโครงสร้างพื้นฐานสีเขียว–น้ำเงิน (2) ความยืดหยุ่นเชิงระบบที่เน้นการปรับตัว การฟื้นคืน และการเปลี่ยนผ่าน และ (3) สุขภาวะมนุษย์ในฐานะแกนกลางเชิงบรรทัดฐาน องค์ประกอบทั้งสามทำงานร่วมกันในลักษณะวงจรป้อนกลับเกื้อหนุน (mutually reinforcing feedback loop) ส่งผลให้ RUP เป็นกรอบแนวคิดที่มีความชัดเจนและมีศักยภาพมากกว่า SD พร้อมทั้งกำหนดบทบาทของเทคโนโลยีให้เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุน มากกว่ากรอบคิดหลักในการออกแบบและพัฒนาเมืองในศตวรรษที่ 21
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เอกสารอ้างอิง
Adger, W. N. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24(3), 347–364. https://doi.org/10.1191/030913200701540465
Barton, H., & Grant, M. (2006). A health map for the local human habitat. Journal of the Royal Society for the Promotion of Health, 126(6), 252–253. https://doi.org/10.1177/1466424006070466
Batty, M., Axhausen, K. W., Giannotti, F., Pozdnoukhov, A., Bazzani, A., Wachowicz, M., & Portugali, Y. (2012). Smart cities of the future. European Physical Journal Special Topics, 214(1), 481–518. https://doi.org/10.1140/epjst/e2012-01703-3
Beatley, T. (2016). Handbook of biophilic city planning & design. Island Press.
Biermann, F. (2014). Earth system governance: World politics in the Anthropocene. MIT Press.
Chan, F. K. S., Griffiths, J. A., Higgitt, D., Xu, S., Zhu, F., Tang, Y.-T., Xu, Y., & Thorne, C. R. (2018). “Sponge city” in China—A breakthrough of planning and flood risk management in the urban context. Land Use Policy, 76, 772–778. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.03.005
Cohen-Shacham, E., Walters, G., Janzen, C., & Maginnis, S. (2016). Nature-based solutions to address global societal challenges. IUCN. https://portals.iucn.org/library/node/46191
Craig, R. K. (2010). Stationarity is dead—Long live transformation: Five principles for climate change adaptation law. Harvard Environmental Law Review, 34(1), 9–75.
Dooling, S. (2009). Ecological gentrification: A research agenda exploring justice in the city. International Journal of Urban and Regional Research, 33(3), 621–639. https://doi.org/10.1111/j.1468-2427.2009.00860.x
Elmqvist, T., Bai, X., Frantzeskaki, N., Griffith, C., Maddox, D., McPhearson, T., Parnell, S., Romero-Lankao, P., Simon, D., & Watkins, M. (Eds.). (2018). Urban planet: Knowledge towards sustainable cities. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316647554
Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. St. Martin’s Press.
Fainstein, S. S. (2010). The just city. Cornell University Press.
Fishman, R. (1982). Urban utopias in the twentieth century: Ebenezer Howard, Frank Lloyd Wright, and Le Corbusier. MIT Press.
Folke, C., Polasky, S., Rockström, J., Galaz, V., Westley, F., Lamont, M., Scheffer, M., Österblom, H., Carpenter, S. R., Chapin, F. S., Crépin, A.-S., Daily, G. C., Danovaro, R., Díaz, S., Folke, J., Gordon, L. J., Kautsky, N., Levin, S. A., … Walker, B. H. (2021). Our future in the Anthropocene biosphere. Ambio, 50, 834–869. https://doi.org/10.1007/s13280-021-01544-8
Frumkin, H., Bratman, G. N., Breslow, S. J., Cochran, B., Kahn, P. H., Lawler, J. J., Levin, P. S., Tandon, P. S., Varanasi, U., Wolf, K. L., & Wood, S. A. (2017).
Nature contact and human health. Environmental Health Perspectives, 125(7), 075001.
Girardet, H. (1999). Creating sustainable cities. Green Books.
Girardet, H. (2014). Creating regenerative cities. Routledge.
Gould, K. A., & Lewis, T. L. (2017). Green gentrification: Urban sustainability and the struggle for environmental justice. Routledge.
Green, B. (2019). The smart enough city: Putting technology in its place to reclaim our urban future. MIT Press.
Harvey, D. (2012). Rebel cities: From the right to the city to the urban revolution. Verso.
International Union for Conservation of Nature. (2016). Nature-based solutions to address global societal challenges. International Union for Conservation of Nature. https://www.iucn.org/resources/issues-brief/nature-based-solutions
Jaakkola, E. (2020). Designing conceptual articles: Four approaches. AMS Review, 10(1–2), 18–26. https://doi.org/10.1007/s13162-020-00161-0
Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. Random House.
Kennedy, C., Pincetl, S., & Bunje, P. (2011). The study of urban metabolism and its applications to urban planning and design. Environmental Pollution, 159(8–9), 1965–1973.
Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1–14. https://doi.org/10.1007/s10708-013-9516-8
Lebel, L. (2013). Local knowledge and adaptation to climate change in natural resource-based societies of the Asia-Pacific. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 18(7), 1057–1076. https://doi.org/10.1007/s11027-012-9407-1
Lefebvre, H. (1996). Writings on cities (E. Kofman & E. Lebas, Eds.). Blackwell.
Lim, M. M. L., Jørgensen, P. S., & Wyborn, C. A. (2018). Reframing the sustainable development goals to achieve sustainable development in the Anthropocene: A systems approach. Ecology and Society, 23(3), 22. https://doi.org/10.5751/ES-10182-230322
Lim, M., & Xenarios, S. (2021). Economic assessment of urban space and blue-green infrastructure in Singapore. Journal of Urban Ecology, 7(1), juab020. https://doi.org/10.1093/jue/juab020
MacInnis, D. J. (2011). A framework for conceptual contributions in marketing. Journal of Marketing, 75(4), 136–154. https://doi.org/10.1509/jmkg.75.4.136
Mang, P., & Reed, B. (2012). Designing from place: A regenerative framework and methodology. Building Research & Information, 40(1), 23–38. https://doi.org/10.1080/09613218.2012.621341
Marks, D., & Lebel, L. (2016). Disaster governance and the scalar politics of incomplete decentralization: Fragmented and contested responses to the 2011 floods in Central Thailand. Habitat International, 52, 57–66. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2015.08.024
Meerow, S., & Newell, J. P. (2019). Urban resilience for whom, what, when, where, and why? Urban Geography, 40(3), 309–329. https://doi.org/10.1080/02723638.2016.1206395
O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown.
Ostrom, E. (2009). A general framework for analyzing sustainability of social–ecological systems. Science, 325(5939), 419–422. https://doi.org/10.1126/science.1172133
Purvis, B., Mao, Y., & Robinson, D. (2019). Three pillars of sustainability: In search of conceptual origins. Sustainability Science, 14(3), 681–695. https://doi.org/10.1007/s11625-018-0627-5
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, F. S., Lambin, E., … Foley, J. (2009). A safe operating space for humanity. Nature, 461, 472–475. https://doi.org/10.1038/461472a
Shelton, T., Zook, M., & Wiig, A. (2015). The “actually existing smart city”. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 8(1), 13–25. https://doi.org/10.1093/cjres/rsu026
Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Steffen, W., Richardson, K., Rockström, J., Cornell, S. E., Fetzer, I., Bennett, E. M., Biggs, R., Carpenter, S. R., de Vries, W., de Wit, C. A., Folke, C., Gerten, D., Heinke, J., Mace, G. M., Persson, L. M., Ramanathan, V., Reyers, B., Sörlin, S., … Zalasiewicz, J. (2015). Planetary boundaries: Guiding human development on a changing planet. Science, 347(6223), 1259855. https://doi.org/10.1126/science.1259855
Thomson, G., & Newman, P. (2018). Urban fabrics and urban metabolism—from sustainable to regenerative cities. Resources, Conservation and Recycling, 132, 218–229. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.01.010
Torraco, R. J. (2005). Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples. Human Resource Development Review, 4(3), 356–367. https://doi.org/10.1177/1534484305278283
Torraco, R. J. (2016). Writing integrative literature reviews: Using the past and present to explore the future. Human Resource Development Review, 15(4), 404–428. https://doi.org/10.1177/1534484316671606
United Nations Environment Programme. (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication—A synthesis for policy makers. United Nations Environment Programme. https://www.unep.org/resources/report/towards-green-economy-pathways-sustainable-development-and-poverty-eradication
Wachter, S., Mittelstadt, B., & Russell, C. (2020). Bias preservation in machine learning: The legality of fairness metrics under EU non-discrimination law. West Virginia Law Review, 122(3), 735–790.
Wong, T. H. F., & Brown, R. R. (2009). The water sensitive city. Water Science and Technology, 60(3), 673–682. https://doi.org/10.2166/wst.2009.436
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
World Health Organization. (2016). Global report on urban health: Equitable, healthier cities for sustainable development. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565271
World Health Organization. (2020). WHO manifesto for a healthy recovery from COVID-19: Prescriptions for a healthy, green and just recovery. World Health Organization.
Yu, K., Li, D., & Yuan, H. (2015). Sponge city concept. China Architecture & Building Press.
