พัฒนาการรูปลักษณ์สถาปัตยกรรมศาลยุติธรรม พศ. 2425-2567
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ศาลยุติธรรมเป็นสถาปัตยกรรมที่มีลักษณะการใช้งานเฉพาะเพื่อพิจารณาคดีความแพ่งและอาญาโดยตั้งอยู่ในจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ บทความนี้เป็นการวิจัยเอกสารมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาและอธิบายพัฒนาการรูปลักษณ์ภายนอกของอาคารศาลยุติธรรมในประเทศไทย รวมถึงปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว โดยแบ่งยุคของรูปลักษณ์อาคารศาลยุติธรรมภายนอกออกเป็น 4 ยุค ได้แก่ (1) ยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (พ.ศ. 2425–2474) ซึ่งมีรูปลักษณ์หลักเป็นสถาปัตยกรรมแบบตะวันตก (2) ยุคคณะราษฎร (พ.ศ. 2475–2489) ซึ่งมีรูปลักษณ์หลักเป็นสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ (3) ยุคมาตรฐานกรมโยธาธิการ (พ.ศ. 2490–2542) ซึ่งมีรูปลักษณ์หลักเป็นสถาปัตยกรรมไทยร่วมกับคอนกรีตเสริมเหล็ก และ (4) ยุคการว่าจ้างเอกชนออกแบบ (พ.ศ. 2543–2567) ซึ่งมีรูปลักษณ์หลักเป็นสถาปัตยกรรมหลังสมัยใหม่ ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อวิวัฒนาการของรูปลักษณ์ศาลยุติธรรมในช่วงเวลาดังกล่าว ได้แก่ (1) ระบอบการปกครอง ซึ่งสะท้อนผ่านสัญลักษณ์ของอำนาจรัฐที่ปรากฏในภาพลักษณ์ของสถาปัตยกรรมศาล (2) สภาพเศรษฐกิจที่ส่งผลต่อการตัดสินใจด้านงบประมาณการออกแบบและก่อสร้าง (3) ความนิยมด้านรูปแบบสถาปัตยกรรมที่มีอิทธิพลต่อการเลือกใช้รูปแบบภายนอกอาคาร (4) เทคโนโลยีการก่อสร้างและวัสดุที่เปลี่ยนแปลงไปซึ่งส่งผลต่อแนวทางการออกแบบ (5) มาตรฐานด้านความปลอดภัย ซึ่งมีผลต่อการจัดวางพื้นที่และรูปแบบการสัญจรของอาคาร ทำให้รูปลักษณ์ภายนอกของศาลในแต่ละยุคแตกต่างกันตามบริบทของยุคนั้น ๆ ผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลสนับสนุนประกอบการออกแบบหรือปรับปรุงอาคารศาลยุติธรรมในอนาคต
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสถาปัตยกรรม การออกแบบและการก่อสร้าง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ผังเมืองและนฤมิตศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงยุติธรรม. (2506). ที่ระลึกในการเสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิดอาคารที่ทำการศาลแพ่งและศาลฎีกา วันพุธที่ 15 พฤษภาคม 2506. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์.
กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กรมศิลปากร. (2025, 5 มิถุนายน). จากศาลมณฑลจวบจนถึงศาลแขวงราชบุรี. http://www.finearts.go.th
กุลพล พลวัน. (2003). การพิจารณาคดีระบบกล่าวหา และระบบไต่สวนในกฎหมายไทยที่มีผลต่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน. ศาลรัฐธรรมนูญ, 5(13), 34–50.
จักรปาณี ศรีศีลวิสุทธิ์, หลวง. (2498). เอกสารจดหมายเหตุเรื่องสร้างศาลฎีกาและศาลแพ่ง ตอนที่ 10. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2022). พระพรหมพิจิตร กับงานสถาปัตยกรรมไทยใหม่ ในระบอบประชาธิปไตย (2). มติชนสุดสัปดาห์, ฉบับวันที่ 21–27 มกราคม.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2552). ศิลปะ-สถาปัตยกรรมคณะราษฎร: สัญลักษณ์ทางการเมืองในเชิงอุดมการณ์. กรุงเทพฯ: มติชน.
บุญร่วม เทียมจันทร์ และ ศรัญญา วิชชาธรรม. (2564). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 1) พ.ศ. 2564 ฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ: The Law Group.
ประวัติ ปัตตพงศ์. (2498). เอกสารจดหมายเหตุเรื่องสร้างศาลฎีกาและศาลแพ่ง ตอนที่ 10. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม.
ปัทมา สูบกำปัง. (2010). สถาบันตุลาการไทย: ความท้าทายในการแสดงบทบาทอำนาจหน้าที่ในยุคปฏิรูปการเมือง กับความเชื่อมั่นของประชาชนและสังคม. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 8(2). http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=สถาบันตุลาการไทย
ผุสดี ทิพทัส. (2539). พื้นฐาน บทบาท ผลงาน และแนวคิด (พ.ศ.2475-2537). กรุงเทพฯ: สมาคมสถาปนิกสยาม.
ภัทรวดี ชินชนะ. (2015). ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ของไทย. http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=สมบูรณาญาสิทธิราชย์
ม.ล. ปิยลดา เทวกุล ทวีปรังษีพร. (2554). คำ ความคิด สถาปัตยกรรม: ว่าด้วยทฤษฎีสถาปัตยกรรมในโลกโพสต์โมเดิร์น. กรุงเทพฯ: ลายเส้น.
เยี่ยมยุทธ สุทธิฉายา (ผู้สัมภาษณ์และเรียบเรียง). (2019). ประชาธิปไตย+อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มาจากไหน เกิดเมื่อไร ใครกำหนด (บทสัมภาษณ์). http://prachatai.com/journal/2019/09/84148
ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560. (2017, 23 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 134(210ง), 1.
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535. (1992, 31 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา, 109(ตอนที่ 7), 13.
วิมลสิทธิ์ หรยางกูร, กอบกุล อินทรวิจิตร, สันติ ฉันทวิลาสวงศ์ และ วีระ อินพันทัง. (2536). พัฒนาการแนวความคิดและรูปแบบของงานสถาปัตยกรรม: อดีต ปัจจุบัน และอนาคต (พิมพ์ครั้งที่ 1). สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์.
ศูนย์วิทยบริการ สำนักงานศาลยุติธรรม. (n.d.). ภาพอาคารศาลสถิตยุติธรรม พ.ศ. 2425. https://isd.coj.go.th/
สัญญา ธรรมศักดิ์. (2498). เอกสารจดหมายเหตุเรื่องสร้างศาลฎีกาและศาลแพ่ง ตอนที่ 10. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลยุติธรรม.
สำนักคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม. (2007, 8 มกราคม). ระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมว่าด้วยการรักษาความปลอดภัย พ.ศ. 2550 (ประกาศฉบับลงวันที่ 8 มกราคม 2550).
สำนักแผนงานและงบประมาณ. (2568, 4 สิงหาคม). _จำนวนศาลยุติธรรม รวม 277 ศาล (9 สาขา). http://oppb.coj.go.th
Jencks, C. (1969). Semiology and architecture. https://www.jencksfoundation.org/explore/text/charles-jencks-semiology-and-architecture-1969
Jencks, C. (1977). The language of post-modern architecture. London: Academy Editions.
Pellegrino, P. (2006a). Semiotics of architecture. In K. Brown (Ed.-in-Chief), Encyclopedia of language and linguistics (2nd ed., Vol. 11, pp. 212–216). Oxford: Elsevier.
Pellegrino, P. (2006b). Space: Semiotics. In K. Brown (Ed.-in-Chief), Encyclopedia of language and linguistics (2nd ed., Vol. 11, pp. 599–601). Oxford: Elsevier.
