คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในท้องถิ่นโดยใช้โรงเรียนผู้สูงอายุเป็นฐานตามหลักพฤฒพลัง เขตพื้นที่ตำบลสวายจีก อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์

กิตติกวินท์ เอี่ยมวิริยาวัฒน์

ผู้แต่ง

กิตติกวินท์ เอี่ยมวิริยาวัฒน์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

คำสำคัญ:

คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ, โรงเรียนผู้สูงอายุ, พฤฒพลัง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 2) วิเคราะห์เปรียบเทียบระดับคุณภาพชีวิตจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล และ 3) กำหนดกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวคิดพฤฒพลัง โดยใช้โรงเรียนผู้สูงอายุเป็นฐานดำเนินการ การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีแบบผสานวิธี โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุจำนวน 78 คน ด้วยแบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติอ้างอิง ได้แก่ t-test และการวิเคราะห์ความแปรปรวน (ANOVA) สำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพเก็บโดยการสนทนากลุ่มกับผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 10 คน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุโดยรวมทั้ง 4 ด้าน อยู่ในระดับดี โดยด้านจิตใจและด้านสังคมอยู่ในระดับดี ขณะที่ด้านสุขภาพกายและด้านสิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับปานกลาง 2) ปัจจัยส่วนบุคคลที่แตกต่างกัน ได้แก่ เพศ อายุ สถานภาพสมรส ระดับการศึกษา ลักษณะครอบครัว และการเป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างกัน ส่วนปัจจัยส่วนบุคคลด้านรายได้และด้านการมีผู้ดูแล ที่แตกต่างกัน ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญ 3) กิจกรรมที่ส่งเสริมคุณภาพชีวิตตามหลักพฤฒพลัง คือ การประดิษฐ์พวงหรีดดอกไม้จันทน์แห้งเป็นอาชีพเสริม โดยมีแนวทางการดำเนินงาน 8 ข้อ ได้แก่ 1) การจัดตั้งกลุ่ม 2) การอบรมอาชีพ 3) การกำหนดโครงสร้างกลุ่ม 4) การใช้พื้นที่โรงเรียนผู้สูงอายุเป็นฐานการดำเนินงาน 5) การกระจายการผลิต 6) การกระจายสินค้า 7) การประชาสัมพันธ์ 8) การจัดสรรผลตอบแทนแบบกลุ่ม

เอกสารอ้างอิง

กนกวรรณ วังคะฮาด และบัวพันธ์ พรหมพักพิง. (2565). คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 4(4), 283-296.

กรมกิจการผู้สูงอายุ (2568). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2556. กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สืบค้น 11 สิงหาคม 2568, จาก https://www.dop.go.th/download/laws/regulation_th_20152509163042_1.pd

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2562). สถิติผู้สูงอายุ. สืบค้นเมื่อ 5 มีนาคม 2567, จาก http://www.dop.go.th/th/know/1

กิ่งแก้ว พรอภิรักษสกุล และประเสริฐ สิทธิจิรพัฒน์. (2567). อิทธิพลของระดับคุณภาพชีวิตที่ส่งผลต่อความสุขของผู้สูงอายุ เขตกรุงเทพมหานคร. วารสารราชภัฏเพชรบูรณ์สาร, 26(1), 83-97.

กิติพร ตันศิริ. (2566). การบริหารจัดการการดูแลผู้สูงอายุในภาวะสังคมสูงวัย. วารสารการพยาบาลและการศึกษา, 16(1), 12-25.

คมเพชร บุญปัด. (2561). ผลของกิจกรรมกลุ่มต่อความพึงพอใจในชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 11(2), 221-235.

เซียมน้อย อโณทัยไพบูลย์. (2566). การพัฒนาผู้สูงอายุและสิทธิผู้สูงอายุที่ส่งผลต่อคุณภาพ ชีวิตผู้สูงอายุในอำเภอขามทะเลสอ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(9), 281-293.

ณัฎฐกันย์ อ๋องเอื้อ. (2564). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองบ้านสวน จังหวัดชลบุรี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

ณิชาภัทร มณีพันธ์, ศรินรัตน์ จันทพิมพ์ และณรงค์กร ชัยวงศ์. (2567). การพัฒนาศักยภาพผู้สูงวัยแบบมีส่วนร่วมภายใต้โรงเรียนสร้างสุข. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 17(2), 284–296.

นนทชา ชัยทวิชธานันท์ และพึงรัก ริยะขัน. (2567). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างมีส่วนร่วมในเขตชุมชนเมืองเทศบาลเมืองอรัญญิก จังหวัดพิษณุโลก. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 8(1), 80-90.

นัฐวดี มูลที, พัดชา หิรัญวัฒนกุล และณัชชลิดา ยุคะลัง. (2567). กระบวนการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลนาพู่ อำเภอเพ็ญ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 13(3), 5-13.

ปฏิมาพร เคลือขอน และพัฒนภาณุ ทูลธรรม. (2568). โรงเรียนผู้สูงอายุ การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวมภายใต้บริบทสังคมสูงวัย ในพื้นที่เทศบาลตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 5(1), 155-165.

ปรียาภรณ์ บุญเพ็ง, วราภรณ์ ทรัพย์รวงทอง และวาสิตา เกิดผล ประสพศักดิ์. (2567). คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ขวาง อำเภอบ้านหมอ จังหวัดสระบุรี. วารสารสมาคมนักวิจัย, 29(1), 1-29.

ปัณณทัต บนขุนทด. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตบ้านหนองโพรง ตำบลอิสาณ อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 29(2), 214-222.

พรพรรณ ทองบุรี และเติมศักดิ์ สุวรรณศักดิ์. (2568). ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสามง่าม อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร. วารสารสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม, 6(1), 76-87.

พระครูพิสุทธิปัญญาภิวัฒน์, พระครูสิริปริยัติโยดม, พระครูวิวิธธวัชชัย และพระมหาสุเมฆ สมาหิโต. (2568). ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลหนองปล้อง อำเภอวังทรายพูน จังหวัดพิจิตร. Journal of Education and Social Agenda, 2(1), 15-30.

พระครูสิริภูรินิทัศน์. (2563). โรงเรียนผู้สูงอายุกับการเรียนรู้พัฒนาคุณภาพชีวิต. วารสารวิจัยวิชาการ, 3(2), 151-160.

พัชรี นาคนุ่น, จักร์พงษ์ เปี่ยมเมตตา และธณภณ ศรัญบูรณะ. (2567). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลเขาแก้ว อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารรัชต์ภาคย์, 18(56), 234-248.

พิเชษฐ์ จั่นแก้ว, อุทิศ ดวงผาสุก และบรรณฑวรรณ หิรัญเคราะห์. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 3(2), 60-71.

ไพริน ศิริพันธ์. (2566). ประสิทธิผลการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ตามแนวทางการดูแลผู้สูงอายุระยะยาวจังหวัดตราด. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 19(3), 37-48.

ภัณฑิรา ทองอยู่. (2564). การสูงวัยที่ประสบความสำเร็จ: แนวคิดและกลยุทธ์การส่งเสริม. วารสารพยาบาลศาสตร์, 39(1), 11-20.

ภูริณัฐ ดิษสวรรค์. (2563). โรงเรียนผู้สูงอายุกับการเรียนรู้พัฒนาคุณภาพชีวิต. วารสารวิจยวิชาการ, 3(2), 151-160.

ภูริตา แซตั้ง และนิพนธ ศศิธรเสาวภา. (2564). คุณภาพชีวิตของผูสูงอายุในเขตองคการบริหารสวนตําบลโพรงมะเดื่อ อําเภอเมืองนครปฐม จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการศิลปศาสตรประยุกต, 14(2), 1-15.

วิภาดา ทองประเสริฐ, ภมร ขันธะหัตถ์ และธนิศร ยืนยง. (2567). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในจังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการสถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค, 10(3), 562-582.

ศิริพงษ์ อรุณเดชาชัย, พิกิฏ ศรีชนะ, ภัทรกร จ่ายเพ็ง และอนุชา ลาวงค์. (2564). คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์. Journal of Modern Learning Development, 6(2), 311-322.

สุชญา ทองดอนเปรียง และอภิชาติ พานสุวรรณ. (2568). การส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุของเทศบาลเมืองสระบุรี อำเภอเมืองสระบุรี จังหวัดสระบุรี. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 3(3), 167-190.

สุพล ศิริ, บุญทัน ดอกไธสง และพิเชฐ ทั่งโต. (2567). ประสิทธิผลการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(2), 70-82.

สุริยา เพ็งพานิช. (2567). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเทพประทาน อำเภอท่าตะเกียบจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน, 9(4), 298-306.

สุวัฒน์ มหัตนิรันดรกุล, วิระวรรณ ตันติพิวัฒนสกุล และวนิดา พุมไพศาลชัย (2540). เปรียบเทียบแบบวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกทุก 100 ตัวชี้วัด และ 26 ตัวชี้วัด. เชียงใหม่: โรงพยาบาลสวนปรุง.

สุวิชญา สีตะวัน และพัชรี สีตะวัน. (2568). ศึกษากระบวนการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในโรงเรียนผู้สูงอายุพื้นที่ อำเภอเด่นชัย จังหวัดแพร่. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน(ภาคเหนือ), 35(2), 1-9.

เสาวนีย์ แซ่กั๋ง. (2563). ทฤษฎีพัฒนาการตลอดช่วงชีวิตของอีริค อีริคสัน. ใน จิตวิทยาพัฒนาการในคนทุกวัย (น. 54-70). กรงุเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อรนิษฐ์ แสงทองสุข. (2562). การศึกษาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในประเทศไทย กรณีศึกษา เขตกรุงเทพมหานคร ปทุมธานี และนนทบุรี. กรุงเพทฯ: มหาวิทยาลัยศรีปทุม.

อุษา จูฑะสุวรรณศิริ. (2565). ระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตธนบุรี. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.

เอมฤทัย กำเนิด. (2564). ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤฒพลังด้านการมีส่วนร่วมทางสังคมของผู้สูงอายุ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.