ผลของโปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียด ของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ในเขตบางขุนเทียน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ในเขตบางขุนเทียน 2) เพื่อสร้างโปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ใน เขตบางขุนเทียน และ 3) เพื่อศึกษาผลการทดลองใช้โปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ใน เขตบางขุนเทียน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 138 คน ขั้นตอนการวิจัย ระยะที่ 1 ศึกษาค้นคว้าหาข้อมูล แนวคิดทฤษฎี ที่เกี่ยวข้อง ระยะที่ 2 สร้างโปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียด ของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ระยะที่ 3 ขั้นตอนทดลองใช้โปรแกรม โดยการดำเนินกิจกรรมตามโปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ในเขตบางขุนเทียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย มี 2 ประเภท ได้แก่ 1) แบบวัดประเมินความเครียด กรมสุขภาพจิต (SPST-20) 2) โปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา แจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังการทดลอง โดยใช้การทดสอบที (t-test) กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติ ที่ 0.05 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และการสร้างข้อสรุปแบบอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า 1) ความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ในเขตบางขุนเทียน ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง 2) ผลการศึกษาองค์ความรู้ในด้านจิตวิทยาโดยใช้แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับความเครียดของลาซารัส และโฟล์คแมน การศึกษาองค์ความรู้ทางด้านพุทธธรรมในหลักธรรม สติปัฏฐาน 4 และโยนิโสมนสิการ และได้นำหลักจิตวิทยาและหลักพุทธธรรมมาประยุกต์ในการสร้างโปรแกรมเชิงพุทธเพื่อลดความเครียด
ประกอบไปด้วย 7 กิจกรรม ได้แก่ 2.1 ปฐมนิเทศ เป็นการสร้างสติ สมาธิ พร้อมในการเรียนรู้ 2.2 รู้ตัว เตรียมใจ พิจารณาโดยแยบคาย ผลกระทบที่เกิดทุกข์ ที่เกิดขึ้นกับตัวเอง 2.3 เปลี่ยนหอกเป็นดอกไม้ เรียนรู้ทุกข์ การมีทุกข์ รู้ทุกข์ เห็นทุกข์ เข้าใจทุกข์ ดับทุกข์ ไม่เกิดทุกข์ 2.4 ฝึกใจให้ปล่อยวางและเบา ฝึกให้เห็นความจริง รู้จักตัวเอง เข้าใจผู้อื่น 2.5 ตะกอนธรรมนำชีวิต เรียนรู้หลักธรรมนำแนวทางนำชีวิต
สร้างความสุขยั่งยืน 2.6 จบไม่ให้เจ็บ ทบทวนประสบการณ์ ความประทับใจ เห็นความเมตตาที่มีเสมอ เห็นกรุณาที่มากไปเห็นหลักการใช้เข้าใจอุเบกขา 2.7 ปล่อยใจ ไปกับไฟ ไม่ว่าจะมีความสุข หรือจะทุกข์ล้วนเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป ตราบที่ยังมีลมหายใจเท่ากับยังมีโอกาส 3) ผลการใช้โปรแกรมเชิงพุทธ เพื่อลดความเครียดของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร ในเขตบางขุนเทียน คะแนนจากแบบวัดความเครียดก่อนการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 48.21 คะแนน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 20.70 คะแนนหลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 17.55 คะแนน ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ 3.62 มีคะแนนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.001 ผลการวิเคราะห์พบว่า ในปัจจุบันการตระหนักรู้มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น สามารถจัดการความคิดและอารมณ์ได้ดีขึ้น