รูปแบบการส่งเสริมการมีส่วนร่วมการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก

Main Article Content

ทรงศักดิ์ ภูสีอ่อน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาการมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญา
ท้องถิ่น ในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ของ
ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก และเพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการมีส่วนร่วมการ
จัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก
ดาเนินการวิจัยใน 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัญหา และปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วม
การจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก และระยะที่ 2 การสร้างรูปแบบการ
ส่งเสริมการ มีส่วนร่วมการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก เครื่องมือที่ใช้
ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และแบบประเมินรูปแบบฯ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลมี
จานวน 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้บริหารโรงเรียน, ครู ,ครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ
ด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และเชื่อมโยง
ความสัมพันธ์ ผลการวิจัย พบว่า
1. สภาพปัญหาการมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น ในโรงเรียนประถมศึกษา
ขนาดเล็ก จาแนกออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการ ด้านครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และด้านนักเรียน
2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่นโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก
ผู้วิจัยจาแนกออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ ด้านการบริหารจัดการ ด้านครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้านนักเรียน และด้าน
สิ่งแวดล้อมในชุมชน
3. ผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการมีส่วนร่วมการจัดการเรียนรู้ของภูมิปัญญาท้องถิ่น


โรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก พบว่า รูปแบบฯ มีลักษณะเป็นแผนภูมิโครงสร้าง ที่แสดงถึงกระบวนการใน
การดาเนินการส่งเสริมให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา โดยมี 3 ขั้นตอนหลัก ได้แก่
ขั้นเตรียม, ขั้นสอน และขั้นสรุป โดยแต่ละขั้นตอนหลัก มีขั้นย่อย ดังนี้
3.1) ขั้นเตรียม ประกอบด้วย ผู้บริหารแต่งตั้งคณะทางานประชุมชี้แจง วางแผนการทางาน
คณะทางาน จัดทาฐานข้อมูลครูภูมิปัญญาท้องถิ่น และชี้แจง/บทบาท
3.2) ขั้นสอน ประกอบด้วย ครูผู้สอนและครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ร่วมกันศึกษาหลักสูตร
สถาน ศึกษาและวางแผนการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม พัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ และจัดการเรียนรู้แบบ
มีส่วนร่วม
3.3) ขั้นสรุป ประกอบด้วย วัดและประเมินการเรียนรู้ สรุปผลการจัดการเรียนรู้ และยกย่อง
ให้รางวัล/แรงเสริมให้เกิดความร่วมมือ
ผลการประเมินรูปแบบฯ พบว่า โดยรวมมีผลการประเมินในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน
พบว่า ด้านความมีประโยชน์ของรูปแบบ มีผลการประเมินในระดับมากที่สุด ส่วนด้านความเป็นไปได้ในการนา
รูปแบบฯ ไปใช้ในสถานการณ์จริง และด้านความเหมาะสมของรูปแบบฯ มีผลการประเมินในระดับมาก

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

1. กลิ่น สระทองเนียม. (2559). ปัญหาโรงเรียนขนาดเล็กปัญหาคุณภาพคนรากหญ้า...สู่ปัญหาชาติ. [ออนไลน์].
ได้จาก : https://www.dailynews.co.th/education/381296. [สืบคนเมื่อ 20 เมษายน 2560].
2. คณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ, สานักงาน. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ
พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545. [ออนไลน์]. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค.
ภูมิปัญญาไทยในการจัดการศึกษา. (2555). ได้จาก : http://www.moe.go.th/moe/th/news
/detail.php?NewsID=27231&Key=news_research [สืบค้นเมื่อ 20 เมษายน 2560].
3. ศักดิ์พงศ์ หอมหวล และคณะ. (2547). รูปแบบและกระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นโดยชุมชน
กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านโนนสูงดอนหลี่ อาเภอพยัคฆภูมิพิสัยจังหวัดมหาสารคาม. กรุงเทพฯ :
สานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น.
4. อรพิณ แก้วด้วง. (2544). การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการปฏิบัติงานวิชาการของโรงเรียนประถมศึกษา
สังกัดสานักงานการประถมศึกษาจังหวัดหนองคาย. วิทยานิพนธ์ กศ.ม. สาขาวิชาการบริหาร
การศึกษา. มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
5. Anggraini, Purwati and Tuti Kusniarti. (2017). Character and Local Wisdom-Based
Instructional Model of Bahasa Indonesia in Vocational High Schools.
Journal of Education and Practice. Vol.8, No.5,