บทบาทสื่อกลางของนักศึกษาครูในกิจกรรมพัฒนาท้องถิ่น: ชาติพันธุ์วรรณนาการเรียนรู้ในชุมชนพหุวัฒนธรรมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กรณีศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิชัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจประสบการณ์การสื่อสารของนักศึกษาครูในกิจกรรมพัฒนาท้องถิ่น 2) วิเคราะห์ปัจจัยที่เอื้อและเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติหน้าที่่เชิงสื่อกลาง และ 3) พัฒนาโมเดลบทบาทเชิงสื่อกลางของนักศึกษาครูในบริบทพหุวัฒนธรรมใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพภายใต้กรอบแนวคิดเชิงตีความผู้ให้ข้อมูลคัดเลือกแบบเจาะจง 3 กลุ่ม รวม 42คน ได้แก่นักศึกษาครู 33 คน อาจารย์ผู้ดูแลและผู้สอน 5คน และ ผู้นำชุมชนกับปราชญ์ชาวบ้าน 4 คน ในชุมชนพหุวัฒนธรรมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยพื้นที่หลักคือชุมชนชาดิพันธุ์บรูบ้านท่าล้ง อำเภอโขงเจียม รวมกับชุมชนบ้านชีทวน อำเภอเขื่องใน บ้านช่างหม้อ อำเภอวารินชำราบ และบ้านศรีฐาน จังหวัดยโสธร เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามปลายเปิด การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนรวม บันทึกสะท้อนคิด และบันทึกภาคสนามของผู้วิจัยระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 จนถึงจุดอิ่มตัวเชิงทฤษฎีผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์ทั้งสามประการ พบว่า ประการแรก ประสบการณ์แกนกลางของนักศึกษาครูคือการสื่อสารเชิงบริบท กล่าวคือ การปรับระดับและรูปแบบภาษาให้สอดคล้องกับคู่สนทนาแต่ละกลุ่ม เพื่อลดระยะห่างเชิงสถานะและสร้างความไว้วางใจ ประการที่สอง ปัจจัยสนับสนุนได้แก่ ความเข้าใจบริบททางวัฒนธรรม ทักษะการแปรสารทางวิชาการและความร่วมมือเชิงโครงสร้างจากชุมชนและสถาบันส่วนอุปสรรคได้แก่ ความแตกต่างทางภาษาและวัฒนธรรม การตีความคลาดเคลื่อน ข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการ และปัจจัยเชิงจิตวิทยา ประการที่สาม งานวิจัยพัฒนาโมเดลบทบาทเชิงสื่อกลางในฐานะกระบวนการเชิงพลวัต 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การเข้าถึงและสร้างสัมพันธ์ 2) การถ่ายทอดและรับสาร 3) การเจรจาและประยุกตใช้ และ 4) การสะท้อนคิดและคืนข้อมูล โมเดลชี้ให้เห็นว่าอุปสรรคมิใช่ความล้มเหลวความล้มเหลว หากแต่เป็นพื้นที่การเรียนรู้ที่ยกระดับนักศึกษาจาก ผู้ส่งสารสู่การเป็นล่ามทางวัฒนธรรม ผลการพัฒนาที่เกิดขึ้นปรากฏใน 2 ระดับ คือ ระดับนักศึกษาที่เกิดสมรรถนะข้ามวัฒนธรรมทั้งด้านความรู้ ทักษะ และเจตคติ และระดับชุมชนที่ได้รับวัตกรรมและสื่อจากการทำงานร่วมกันโมเดลดังกล่าวเป็นกรอบที่นำไปใช้ออกแบบหลักสูตรและกิจกรรมพัฒนาท้องลิ่นของมหาวิทยาลัยราชภัฏได้อย่างเป็นรูปธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำเว้นเสียแต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษร
- เนื้อหาต้นฉบับที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาด อันเกิดจากเทคนิคการพิมพ์
เอกสารอ้างอิง
กิตติยา รัศมีแจ่ม, รุ่งนภา ตั้งจิตรเจริญกุล, และ ศิโรจน์ ผลพันธิน. (2567). สมรรถนะในยุคการเปลี่ยนแปลงของนักศึกษาวิชาชีพครู. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 301-318.
ขนิษฐา นันทบุตร และคณะ. (2556). คู่มือการพัฒนาทักษะการวิจัยชุมชนด้วยการวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาแบบเร่งด่วน (Rapid Ethnographic Community Assessment Process: RECAP). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
คุรุสภา. (2556). ประกาศคณะกรรมการคุรุสภา เรื่อง สาระความรู้ สมรรถนะและประสบการณ์วิชาชีพของผู้ประกอบวิชาชีพครู ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้บริหาร การศึกษา และศึกษานิเทศก์ ตามข้อบังคับคุรุสภา ว่าด้วยมาตรฐานวิชาชีพ พ.ศ. 2556. กรุงเทพฯ: คุรุสภา.
งามพิศ สัตย์สงวน. (2547). งานวิจัยเชิงคุณภาพทางมานุษยวิทยา (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชยันต์ วรรธนะภูติ. (2544). การวิจัยทางมานุษยวิทยา: ทัศนะทางทฤษฎี วิธีการวิจัยและการสะท้อนความจริง. วารสารวิธีวิทยาการวิจัย, 14(3), 231-257.
ชาย โพธิสิตา. (2564). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง.
ที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศ. (2560). ยุทธศาสตร์ใหม่ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามพระราชดำริ.
กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
บุญเลิศ วิเศษปรีชา. (2552). โลกของคนไร้บ้าน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
พัชรา เอี่ยมกิจการ สบายใจ. (2565). การพัฒนาโมเดลนักสื่อสารงานวิจัยรุ่นใหม่ในพื้นที่ภาคกลาง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
มหาวิทยาลัยนครพนม, 12(2), 213-222.
มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี. (2560). ยุทธศาสตร์การพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี (พ.ศ. 2560 - พ.ศ. 2564). งานยุทธศาสตร์และประกันคุณภาพการศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
ยศ สันตสมบัติ. (2548). มนุษย์กับวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศานิตย์ ศรีคุณ. (2561). การวิจัยเชิงคุณภาพทางหลักสูตรและการสอน (พิมพ์ครั้งที่ 2). ขอนแก่น: สถาบันวิจัยและพัฒนาวิชาชีพครูสำหรับอาเซียน และคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สภาครุศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏ. (2565). หลักสูตรฝึกอบรมการพัฒนาสมรรถนะครูของครู มหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง. คณะครุศาสตร์
มหาวิทยาลัยราชภัฏ.
สุจิตรา เปลี่ยนรุ่ง. (2553). อัตลักษณ์แห่งชาติพันธุ์ในพหุวัฒนธรรมและการสื่อสาร. วารสารศาสตร์, 15(1), 198-228.
สุภางค์ จันทวานิช. (2567). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 27). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อลิศรา ศิริศรี. (2541). การนำวิธีวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนามาใช้ในการวิจัยทางการศึกษา. ใน เอกสารรวมบทความทางวิธีวิทยาการวิจัย เล่ม 1 ชุดรวมบทความเล่มที่ 16 (พิมพ์ครั้งที่ 1, น. 249-257). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Agar, M. (1996). Professional stranger: An informal introduction to ethnography (2nd ed.). New York: Academic Press.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241-266.
Del Villar, J. R. B., Chunsuwimol, B., Flores, L. A. B., Mando, D. A., Bayoging, R. B., Pada, W. J. V., Sukmueang, C., & Leephetwongngam, W. (2025). Intercultural competence as a mediator between emotional intelligence and job satisfaction: Insights from teaching professionals in Thailand. Advances in Consumer Research, 2(5).
Hammersley, M., & Atkinson, P. (2019). Ethnography: Principles in practice. London: Routledge.
Kieu, T. K. L., & Chunsuwimol, B. (2024). The mediating role of intercultural competence on the relationship between emotional intelligence and job satisfaction among teachers in Vietnam. Journal of Management and Social Sciences, 3(2), 1-13.
Korneeva, Y., Shahova, L., & Skripchenko, N. (2022). Mediators' professional competence and personal qualities in conducting conciliation processes with varying degrees of success. SA Journal of Industrial Psychology, 48(0), a1870. https://doi.org/10.4102/sajip.v48i0.1870
LeCompte, M. D., & Schensul, J. J. (1999). Designing and conducting ethnographic research. Walnut Creek, CA: AltaMira Press.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
Pink, S., & Morgan, J. (2013). Short-term ethnography: Intense routes to knowing. Symbolic Interaction, 36(3), 351-361.
Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
