การพัฒนาลูกโหวด: เครื่องดนตรีจากภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่นวัตกรรมสำหรับผู้สูงอายุ จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

         งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและพัฒนานวัตกรรมเครื่องดนตรี ลูกโหวด สำหรับผู้สูงอายุ ทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องดนตรีตามเกณฑ์ 75/75 และประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมดนตรี การออกแบบการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ในครั้งนี้ใช้แหล่งข้อมูลโดยการเลือกแบบเจาะจง ในการสัมภาษณ์ศึกษาองค์ความรู้ด้านการพัฒนาเครื่องดนตรี “ลูกโหวด” และแนวทางในสร้างเครื่องดนตรี จากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 คน การตรวจสอบความเหมาะสมและสอดคล้องของเครื่องดนตรีและคู่มือการใช้งานโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้านในการตรวจสอบคุณภาพและความเป็นประโยชน์ของเครื่องดนตรี จำนวน 5 คน ขั้นการทดลองโดยการคัดเลือกแบบอาสาสมัคร แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มขนาดเล็ก (1:1) ผู้สูงอายุ จำนวน 3 คน คละระดับ ที่ไม่ใช่กลุ่มเก็บข้อมูลจริง  กลุ่มขนาดกลาง (1:10) ผู้สูงอายุ จำนวน 10 คน คละระดับความสามารถที่ไม่ใช่กลุ่มเก็บข้อมูลจริง และกลุ่มเก็บข้อมูลจริง    จากผู้สูงอายุจำนวนทั้งสิ้น 90 คน แต่ละกลุ่มมีความแตกต่างกันเชิงพื้นที่ เครื่องมือในการเก็บข้อมูลคือ แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินความถูกต้องเหมาสมของเครื่องดนตรี แบบประเมินทักษะปฏิบัติ และแบบประเมินความพึงพอใจของการเข้าร่วมกิจกรรม โดยหาคุณภาพเครื่องมือโดยผู้เชี่ยวชาญพิจารณาความสอดคล้องเหมาะสมของเครื่องมือ จำนวน 3 คน  ผลการวิจัยด้านการศึกษาประวัติความเป็นมาและการพัฒนานวัตกรรมเครื่องดนตรี พบว่าเครื่องโหวดมีประวัติจากนิทาน ความเชื่อเรื่องพญาแถน และการใช้เป็นเครื่องส่งสัญญาณของนายพรานในอดีต เป็นเครื่องดนตรีประเภทเป่าที่มีแกนจับสามารถหมุนเพื่อเป่าเสียงที่ต้องการ ทั้งนี้แนวทางในการพัฒนาลูกโหวดเครื่องดนตรีสำหรับผู้สูงอายุได้รับแรงบันดาลใจจากหลักการบรรเลงอังกะลุงที่บรรเลงเครื่องละ 1 เสียง ที่มุ่งเน้นให้ผู้สูงอายุสามารถฝึกทักษะเล่นดนตรีได้อย่างง่าย ประกอบกับการปฏิบัติทบทวนซ้ำ ๆ โดยการเรียนรู้จากเพลงที่ง่ายไปหาเพลงที่ยาก และเพลงที่คุ้นเคย

            ผลการทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องดนตรีลูกโหวด พบว่าประสิทธิภาพของการใช้เครื่องดนตรี E1/E2 มีค่าเฉลี่ย 75.07/75.00 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน 75/75 ส่วนการประเมินความพึงพอใจของผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรม พบว่ามีระดับความพึงพอใจในระดับมากที่สุด ค่าเฉลี่ย 4.66 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.20 นอกจากนี้ ผลการประเมินของผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับความเป็นไปได้ ความถูกต้องตามหลักเกณฑ์ และความแม่นยำของเครื่องดนตรีลูกโหวดอยู่ในระดับมากที่สุด 

         งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและพัฒนานวัตกรรมเครื่องดนตรี ลูกโหวด สำหรับผู้สูงอายุ ทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องดนตรีตามเกณฑ์ 75/75 และประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมดนตรี การออกแบบการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ในครั้งนี้ใช้แหล่งข้อมูลโดยการเลือกแบบเจาะจง ในการสัมภาษณ์ศึกษาองค์ความรู้ด้านการพัฒนาเครื่องดนตรี “ลูกโหวด” และแนวทางในสร้างเครื่องดนตรี จากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 คน การตรวจสอบความเหมาะสมและสอดคล้องของเครื่องดนตรีและคู่มือการใช้งานโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 5 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้านในการตรวจสอบคุณภาพและความเป็นประโยชน์ของเครื่องดนตรี จำนวน 5 คน ขั้นการทดลองโดยการคัดเลือกแบบอาสาสมัคร แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มขนาดเล็ก (1:1) ผู้สูงอายุ จำนวน 3 คน คละระดับ ที่ไม่ใช่กลุ่มเก็บข้อมูลจริง  กลุ่มขนาดกลาง (1:10) ผู้สูงอายุ จำนวน 10 คน คละระดับความสามารถที่ไม่ใช่กลุ่มเก็บข้อมูลจริง และกลุ่มเก็บข้อมูลจริง    จากผู้สูงอายุจำนวนทั้งสิ้น 90 คน แต่ละกลุ่มมีความแตกต่างกันเชิงพื้นที่ เครื่องมือในการเก็บข้อมูลคือ แบบสัมภาษณ์      แบบประเมินความถูกต้องเหมาสมของเครื่องดนตรี แบบประเมินทักษะปฏิบัติ และแบบประเมินความพึงพอใจของการเข้าร่วมกิจกรรม โดยหาคุณภาพเครื่องมือโดยผู้เชี่ยวชาญพิจารณาความสอดคล้องเหมาะสมของเครื่องมือ จำนวน 3 คน

            ผลการวิจัยด้านการศึกษาประวัติความเป็นมาและการพัฒนานวัตกรรมเครื่องดนตรี พบว่าเครื่องโหวดมีประวัติจากนิทาน ความเชื่อเรื่องพญาแถน และการใช้เป็นเครื่องส่งสัญญาณของนายพรานในอดีต เป็นเครื่องดนตรีประเภทเป่าที่มีแกนจับสามารถหมุนเพื่อเป่าเสียงที่ต้องการ ทั้งนี้แนวทางในการพัฒนาลูกโหวดเครื่องดนตรีสำหรับผู้สูงอายุได้รับแรงบันดาลใจจากหลักการบรรเลงอังกะลุงที่บรรเลงเครื่องละ 1 เสียง ที่มุ่งเน้นให้ผู้สูงอายุสามารถฝึกทักษะเล่นดนตรีได้อย่างง่าย ประกอบกับการปฏิบัติทบทวนซ้ำ ๆ โดยการเรียนรู้จากเพลงที่ง่ายไปหาเพลงที่ยาก และเพลงที่คุ้นเคย

            ผลการทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องดนตรีลูกโหวด พบว่าประสิทธิภาพของการใช้เครื่องดนตรี E1/E2 มีค่าเฉลี่ย 75.07/75.00 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน 75/75 ส่วนการประเมินความพึงพอใจของผู้สูงอายุที่เข้าร่วมกิจกรรม พบว่ามีระดับความพึงพอใจในระดับมากที่สุด ค่าเฉลี่ย 4.66 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.20 นอกจากนี้ ผลการประเมินของผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับความเป็นไปได้ ความถูกต้องตามหลักเกณฑ์ และความแม่นยำของเครื่องดนตรีลูกโหวดอยู่ในระดับมากที่สุด    = 4.56 S.D. = 0.27 ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ลูกโหวด เป็นนวัตกรรมเครื่องดนตรีที่สามารถส่งเสริมการเรียนรู้ดนตรีในกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดร้อยเอ็ดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นสื่อที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาวะทางอารมณ์และสังคมในผู้สูงอายุผ่านกิจกรรมดนตรีเชิงสร้างสรรค์

   = 4.56 S.D. = 0.27 ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ลูกโหวด เป็นนวัตกรรมเครื่องดนตรีที่สามารถส่งเสริมการเรียนรู้ดนตรีในกลุ่มผู้สูงอายุในจังหวัดร้อยเอ็ดได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นสื่อที่ช่วยเสริมสร้างสุขภาวะทางอารมณ์และสังคมในผู้สูงอายุผ่านกิจกรรมดนตรีเชิงสร้างสรรค์