การพัฒนาและต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นผ้าหมักโคลนบารายพันปี เพื่อยกระดับความสามารถ ในการแข่งขันเชิงพาณิชย์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในเขตจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

                 การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและกระบวนการทำผ้าหมักโคลนบารายพันปี 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นผ้าหมักโคลนบารายพันปี และ 3) เพื่อต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นผ้าหมักโคลนบารายพันปีเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต แบบสนทนากลุ่มย่อย และการทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยคือ กลุ่มทอผ้าหมักโคลนบารายพันปีชุมชนบ้านโคกเมือง ตำบลจรเข้มาก อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์

              ผลการวิจัย 1) ผ้าหมักโคลนบารายพันปีเป็นภูมิปัญญาที่ต่อยอดจากการย้อมผ้าด้วยสีธรรมชาติของกลุ่มสตรีในชุมชน ต่อมาได้นำโคลนที่อยู่ใต้สระน้ำบริเวณปราสาทเมืองต่ำมาย้อมสีผ้าทำให้ผ้ามีสันที่เปลี่ยนไป มีความสวยงามแปลกตา และมีความนุ่มของเนื้อผ้ามากขึ้นกว่าเดิม 2) กลุ่มทอผ้าได้มีการพัฒนาการทอผ้าจนเกิดเป็นอัตลักษณ์ของชุมชนนั่นคือ “ผ้าบารายพันปีสีกลีบบัว” ซึ่งมีที่มาจากดอกบัว 8 กลีบ ที่อยู่ในสระบัวปราสาทเมืองต่ำ นอกเหนือจากผ้าบารายพันปีสีกลีบบัวทางกลุ่มยังมีความต้องการที่จะพัฒนาและต่อยอดผ้าหมักโคลนให้มีสีสันที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนเพิ่ม ด้วยการทดลองย้อมผ้าจากวัสดุให้สีธรรมชาติสีเขียวเพื่อเป็นตัวแทนของใบบัวที่อยู่ในสระบัวเช่นเดียวกันกับดอกบัว 8 กลีบ และ 3) ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากผ้าหมักโคลนของกลุ่มในปัจจุบันประกอบด้วย ผ้าทอสีพื้น ผ้าคลุมไหล่ และผ้าพันคอ ทางกลุ่มได้เสนอว่าควรมีการจัดทำผลิตภัณฑ์จากผ้าหลักโคลนบารายเพิ่มเติมเพื่อให้เกิดความหลากหลายและเป็นการเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์ จึงมีการพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์เป็นกระเป๋าใส่ของ และหมอนรองคอ และทางกลุ่มเห็นว่าควรนำความรู้เหล่านี้มาจัดเผยแพร่ผ่านสื่อเทคโนโลยี จึงได้มีการทำคู่มือการทอผ้าหมักโคลบารายพันปี เพื่อเป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดความรู้อย่างเป็นกระบวนการตั้งแต่การสร้างการจัดการความรู้ การกระจายความรู้ให้ผู้อื่น ทำให้ความรู้ถูกสร้างในเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน และแสดงรูปแบบการนำไปใช้ได้สะดวกและช่วยให้เข้าถึงความรู้ได้ง่ายขึ้น