การพัฒนารูปแบบการจัดการขยะอาหารจากร้านอาหารด้วยหลักแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน กรณีศึกษา พื้นที่เทศบาลนครสกลนคร
DOI:
https://doi.org/10.14456/jesm.2026.3คำสำคัญ:
ก๊าซเรือนกระจก, ขยะอาหาร, เทศบาลนครสกลนคร, เศรษฐกิจหมุนเวียน, การจัดการขยะมูลฝอยชุมชนบทคัดย่อ
ขยะอาหารเป็นแหล่งสำคัญของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยเฉพาะก๊าซมีเทนจากการย่อยสลายแบบไร้อากาศในหลุมฝังกลบ เทศบาลนครสกลนครมีขยะเศษอาหารประมาณ 12,257 ตันต่อปี ส่วนใหญ่มาจากสถานประกอบการร้านอาหาร การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการขยะอาหารภายใต้กิจกรรม “ร้านนี้แยกก่อนทิ้ง” โดยนำเสนอโมเดล Sakon Nakhon Food Waste Circular Model (SN-FWCM) ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน พร้อมประเมินศักยภาพการลดก๊าซเรือนกระจกและความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเป็นระบบบูรณาการตลอดห่วงโซ่จัดการขยะ ครอบคลุม 1) การคัดแยก ณ แหล่งกำเนิด 2) การเก็บรวบรวมและขนส่งแบบแยกประเภท และ 3) การผลิตปุ๋ยหมัก มีร้านอาหารสมัครใจเข้าร่วม 34 แห่ง เก็บข้อมูลระหว่างมีนาคม–สิงหาคม 2568 ผลการศึกษา พบว่า ผู้ประกอบการสามารถปรับพฤติกรรมโดยมีการคัดแยก ลดปริมาณน้ำ และเก็บขนตามรอบ ปริมาณขยะอาหารที่เข้าสู่ระบบเท่ากับ 21,922 กก. (เฉลี่ย 167 กก./วัน) ผลการประเมินด้านสิ่งแวดล้อม พบว่า สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ 10,705.74 kgCO2e หรือร้อยละ 81 เมื่อเทียบกับการฝังกลบ ด้านเศรษฐศาสตร์สามารถลดต้นทุนได้ 2,039.04 บาท/ตัน และมีต้นทุนการลดก๊าซเท่ากับ 2,348.53 บาท/tCO2e โดยมีต้นทุนสุทธิ 4,229.42 บาท/tCO2e ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ารูปแบบดังกล่าวมีประสิทธิภาพ คุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ และมีศักยภาพในการขยายผลเพื่อสนับสนุนสังคมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Aisuwan, U., Phromchan, T., Sirojnaput, W., Saranok, C., Chobtaeng, J., & Chaisalee, N. (2025). Costs and environmental impacts of food waste landfilling in Cha-am Municipality, Phetchaburi Province, and Hua Hin Municipality, Prachuap Khiri Khan Province. Burapha Science Journal, 30(2), 691–719. https://li05.tci-thaijo.org/index.php/buuscij/article/view/683/442
Bootchoon, N., & Thammaapipon, S. (2025). Guidelines for developing community solid waste management based on the circular economy concept: A case study of Ban Kor Phai Thong Community, Samut Sakhon Province. Journal of Educational Management Innovation and Research, 7(4), 717–730. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/279595
Charoensombat, L. (2021). Application of the circular economy concept in community enterprises. Journal of Social Sciences, Srinakharinwirot University, 24(1), 145–155. https://ejournals.swu.ac.th/index.php/JOS/article/view/13792
Charoenthanakul, W. (2025). Food waste and food loss management in Chiang Mai Province based on the circular economy approach [Master’s thesis, Chiang Mai University]. Chiang Mai University Digital Collections. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:187554
Department of Climate Change and Environment. (2025a). NDC Action Plan on Mitigation 2021 – 2030. https://www.dcce.go.th/datacenter/653/
Department of Climate Change and Environment. (2025b). The study of municipal solid waste management in circular economy concept towards carbon neutrality: Final report.
Department of Climate Change and Environment. (2025c). Black soldier fly (BSF) rearing manual for the public. https://www.dcce.go.th/datacenter/12424/
Division of Plant Protection and Soil and Fertilizer Management Promotion. (2025). Prices of major chemical fertilizer formulas. https://www.facebook.com/ppsf.doae/
Duangkaew, C., & Leknoi, U. (2021). Perception and guidelines to drive the circular economy concept for plastic waste management the 3rs principle in the Nonthaburi city municipality. Journal of MCU Nakhondhat, 8(9), 252–265. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/255149
Ellen MacArthur Foundation. (2015). Towards the circular economy: Economic and business rationale for an accelerated transition. https://www.greenpolicyplatform.org/research/towards-circular-economy-economic-and-business-rationale-accelerated-transition
Environmental Office Region 9 (Udon Thani). (2022). Municipal solid waste composition data at disposal sites in 2021 within Environmental Office Region 9 (Udon Thani). https://epo09.pcd.go.th/th/information/more/425
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2013). Climate change 2013: The physical science basis. Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (Chapter 8). https://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg1/WG1AR5_Chapter08_FINAL.pdf
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2019). Climate change and land: An IPCC special report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems (Chapter 5). https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/4/2022/11/SRCCL_Chapter_5.pdf
Jawjit, S., Kaewchutima, N., & Bumyut, A. (2025). Waste management and greenhouse gas emission reduction in Nakhon Si Thammarat municipality through a circular economy municipal solid waste management model. Cleaner Environmental Systems, 18, 100313. https://doi.org/10.1016/j.cesys.2025.100313
Kinaret, P. (2024). Development of a food waste reduction prototype under the circular economy concept in Wat Mahathat Community, Nakhon Phanom Municipality, Nakhon Phanom Province. Journal of Academic Research, 7(6), 167–182. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/view/270373
Kaza, S., Yao, L., Bhada-Tata, P., & Van Woerden, F. (2018). What a waste 2.0: A global snapshot of solid waste management to 2050. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1329-0
National Science and Technology Development Agency. (2020). BCG economy model: Bio-Circular-Green economy. https://www.nstda.or.th/home/knowledge_post/what-is-bcg-economy-model/
Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning. (2022). Thailand’s long-term low greenhouse gas emission development strategy (LT-LEDS). https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Thailand%20LT-LEDS%20%28Revised%20Version%29_08Nov2022.pdf
Pollution Control Department. (2022). Report on municipal solid waste composition in 2021. https://www.pcd.go.th/publication/26745/
Pollution Control Department. (2024). Thailand municipal solid waste disposal site situation report 2023. https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2024/05/pcdnew-2024-05-09_07-53-50_682275.pdf
Pollution Control Department. (2025). Food waste management roadmap (2023–2030) and Phase I food waste action plan (2023–2027). https://www.pcd.go.th/garbage/
Promsaka Na Sakonnakhon, T., & Leknoi, U. (2021). Community waste management under the circular economy concept of local administrative organizations. Journal of Humanities and Social Sciences, Pibulsongkram Rajabhat University, 15(2), 362–373. https://search.tci-thailand.org/article.html?article_id=636490
Saisombut, N., Sathianmas, S., & Chaowsaengrat, C. (2025). Guidelines for management food surplus in the community to reduce food waste. CRRU Law, Political Science and Social Science Journal, 9(2), 1–15. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/lawcrru/article/view/282355
Saksriwan, P., & Siriwong, P. (2023). Guidelines for adoption of the circular economy to increase value-added from community waste: Ban Nong Moo, Moo 5, Amphoe Kamphaeng Saen, Nakhon Pathom, Thailand. The New Viridian Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 3(3), 1-13. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/The_New_Viridian/article/view/262999/174214
Sawangpanyangkura, T. (2015). Windrow composting on large scale without turning: Maejo Engineering 1. Maejo University. https://kb.mju.ac.th/assets/img/articleFile/25640608cbacd19769df4b0aa9050b98a3a1cb94.pdf
Srisuk, N., & Krajangjaeng, B. (2023). The Community-Based Waste Management under the Circular Economy Concept: A Case Study of Pa Tong Subdistrict Administrative Organization, Sai Dao District, Chanthaburi Province. Journal of Educational Management Innovation and Research, 5(4), 1011-1026. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jemri/article/view/263714
Thailand Greenhouse Gas Management Organization (Public Organization). (2022). Emission Factor (CFP). https://thaicarbonlabel.tgo.or.th/index.php?lang=TH&mod=Y0hKdlpIVmpkSE5mWlcxcGMzTnBiMjQ9
Thailand Greenhouse Gas Management Organization (Public Organization). (2025). Greenhouse gas emission reduction calculation document for waste management projects (WASTE): Compost or soil conditioner production from organic waste. https://ghgreduction.tgo.or.th/th/calculation/less-calculate-document/less-waste?format=html
United Nations Framework Convention on Climate Change. (2022). The Paris Agreement. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement
