การคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์ กรณีศึกษา: การทำตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณของ ชุมชนปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง

ผู้แต่ง

  • ขัตติยา ขัติยวรา สาขาวิชาการพัฒนาชุมชน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง

คำสำคัญ:

การคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่น, โลกาภิวัฒน์, ตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณ, ชุมชนปงยางคก

บทคัดย่อ

การศึกษาการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์ กรณีศึกษา การทำตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณของชุมชนปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์เกี่ยวกับการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นในฐานะที่เป็นรากเหง้าของชุมชน 2) ศึกษาการปรับตัวของภูมิปัญญาการทำตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณ เพื่อหาข้อสรุปว่า ชุมชนมีการตั้งรับหรือปรับตัวในภูมิปัญญาท้องถิ่นของตนเองอย่างไรต่อความเคลื่อนไหวภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์ โดยกลุ่มตัวอย่างในการศึกษา ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนในตำบลปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง ประเภทกลุ่มผู้ผลิตตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณ โดยใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลหลายวิธีผสมผสานกัน ได้แก่ การวิเคราะห์จากเอกสารงานวิจัย การเก็บข้อมูลภาคสนามจากการสัมภาษณ์  การสนทนากลุ่ม การสังเกตการณ์ แล้วนำมาวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิจัยสรุปว่า สถานการณ์เกี่ยวกับการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนปงยางคก เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงจากปัจจัยภายนอกและภายในชุมชน ซึ่งส่งผลต่อการปรับตัวของภูมิปัญญาด้วยการสร้างความหมายของ “ความโบราณ” ผ่าน “ตำนาน”

เอกสารอ้างอิง

ธัญญธร อินศร. 2546. การศึกษาปัญหาการเลียนแบบลายผ้าทอพื้นเมืองอีสานและโมเดลทางกฎหมายเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น. รายงานวิจัย. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม.

นิยพรรณ (ผลวัฒนะ) วรรณศิริ. 2550. มานุษยวิทยาสังคมและวัฒนธรรม. เอ็กซเปอร์เน็ท, กรุงเทพฯ.

บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ และเจษฎ์ โทณะวณิก. 2548. โครงการสัมมนาเรื่องบทบาท/ท่าทีของไทยต่อการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่น. (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล: http://www.measwatch.org/project3050 (10 มกราคม 2551).

เสน่ห์ จามริก. 2551. เศรษฐกิจพอเพียงในกระแสโลกาภิวัตน์. สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

สุกัญญา ดวงอุปมา และ ภัทรพร ภาระนาค. 2556. การถ่ายทอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นการทอเสื่อกก. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต 1(3): 195-203.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. 2549. แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 10 (พ.ศ. 2550-2554). (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล: http://www.Ldd.go.th/ Thaihtml/05022007/PDF01/index.htm (10 มกราคม 2551).

อภิญญา เฟื่องฟูสกุล. 2546. อัตลักษณ์: การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. คณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาสังคมวิทยา สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ, กรุงเทพฯ.

อานันท์ กาญจนพันธุ์. 2542. การวิจัยในมิติวัฒนธรรม. โรงพิมพ์มิ่งเมือง, เชียงใหม่.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

11-07-2018

รูปแบบการอ้างอิง

[1]
ขัติยวรา ข. 2018. การคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์ กรณีศึกษา: การทำตะเกียงน้ำมันพืชแบบโบราณของ ชุมชนปงยางคก อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง. วารสารการพัฒนาฐานคุณภาพชีวิตในบริบทเชิงพื้นที่. 2, 1 (ก.ค. 2018), 81–88.

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย