การสร้างชุดความรู้เรื่องการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลตามจริต 6 ในพระไตรปิฎก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ตามจริต 6 2) เพื่อสร้างชุดความรู้เรื่องการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลตามจริต 6 3) เพื่อเสนอการสร้างชุดความรู้เรื่องการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลตามจริต 6 ในพระไตรปิฎก เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบภาคสนามโดยเก็บข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้บุคคลตามจริต ๖ ในพระไตรปิฏก ประกอบด้วยคนจริตราคจริตมีลักษณะกำหนัดยินดีในกามารมณ์ คนโทสจริตมีนิสัยใจร้อนหงุดหงิดโกรธง่าย คนโมหจริตมีความประพฤติหนักไปทางเขลาขี้เกียจ คนสัทธาจริตมีนิสัยเชื่อง่ายโดยไม่พิจารณาด้วยเหตุผล คนพุทธิจริตมีลักษณะใช้ปัญญามีความฉลาดไหวพริบดี คนวิตกจริตมีความวิตกกังวลหวาดกลัวมีอารมณ์แปรปรวน 2) การสร้างชุดความรู้เรื่องการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลตามจริต 6 ประกอบด้วยราคจริตเป็นคนมีแนวโน้มไปในทางกำหนัดยินดีในกามารมณ์ มีกรณีพระนันทะและพระเขมาเถรี โทสจริตเป็นคนมีความประพฤติที่มีพื้นนิสัยหนักไปในทางใจร้อนโกรธง่าย มีกรณีนายช่างแก้ว โมหจริตเป็นคนมีความประพฤติหนักเขลาไม่ค่อยชอบคิดมากและขี้เกียจ มีกรณีป่าทัณฑกี สัทธาจริตเป็นคนมีนิสัยเชื่อง่าย มีกรณีพระวักกลิเถระ พุทธิจริตเป็นคนชอบใช้ปัญญาเจ้าปัญญาเจ้าความคิดมีความฉลาด มีปฏิภาณไหวพริบ มีกรณีศึกษาบัณฑิตสามเณร วิตกจริตเป็นคนมีความวิตกกังวล ความหวาดกลัว มีกรณีศึกษานักขัตตชาดก และ 3) ชุดความรู้เรื่องการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลตามจริต 6 ในพระไตรปิฎก ประกอบด้วยการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของบุคคลมีราคจริตควรเจริญอสุภะและกายคตาสติ บุคคลมีโทสจริตควรเจริญกสิณและพรหมวิหาร บุคคลมีโมหจริตควรเจริญอาณาปานสติ บุคคลศรัทธาจริตควรเจริญอนุสสติ 6 บุคคลพุทธิจริตควรเจริญมรณัสสติ อุปสมานุสสติ อาหาเรปฏิกูลสัญญา บุคคลมีวิตกจริตควรเจริญอานาปานสติ