การเลือกนับถือหรือไม่นับถือศาสนา: กรณีศึกษาแนวคิดที่ปรากฏในพระสุตตันตปิฎก

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้จะนำเสนอการเลือกนับถือหรือไม่นับถือศาสนา: กรณีศึกษาแนวคิดที่ปรากฏในพระสุตตันตปิฎก โดยศึกษาปรากฏการณ์ดังกล่าวที่เกิดขึ้นในสังคม กล่าวโดยสรุปหากจะถามว่า “ผิดหรือไม่ผิด” ถ้าจะ “นับถือ” หรือ “ไม่นับถือ” ศาสนา คำตอบที่ได้คือ “ตอบไม่ได้” เพราะผู้เขียนคิดว่าการตั้งคำถามลักษณะนี้ไม่ได้เกิดประโยชน์อะไรมากนัก ส่วนตัวกลับมองว่าสิ่งที่น่าจะเป็นประโยชน์มากกว่าคือคำถามที่ว่า “อะไรคือจุดกึ่งกลาง” เพราะในสมัยพุทธกาลพระพุทธเจ้าจะมีคำสอนและหลักการปฏิบัติแตกต่างจากนักบวชนอกศาสนา อีกทั้งการเผยแผ่ศาสนาของพระองค์ก็ส่งผลกระทบโดยตรงต่อนักบวชนอกศาสนา แต่พระองค์ก็ทำด้วยความเมตตา หวังประโยชน์แก่ผู้ฟัง ไม่ใช้วิธีรุนแรง ไม่บังคับให้เชื่อ ทรงพยายามสร้างความสัมพันธ์อันดีกับนักบวชนอกศาสนาและสาวก ด้วยหลายวิธี เช่น แวะเวียนไปสนทนาด้วย ไม่วิจารณ์ลัทธิอื่นด้วยถ้อยคำรุนแรง จะใช้วิธีอธิบายด้วยเหตุผลไม่ผูกขาดความดี เป็นต้น ความเชื่อและความไม่เชื่อนี้จะอยู่ด้วยกันได้ซึ่งผู้เขียนก็ได้เสนอไปเบื้องต้นแล้วคือ ต้องทำความเข้าใจว่าศาสนากับสิทธิเสรีภาพเป็นคนละเรื่องไม่ควรยุ่งเกี่ยวกันออกไปให้หมด และสร้างชุดความเข้าใจใหม่ว่า ความเชื่อหรือความไม่เชื่อเป็นสิทธิเสรีภาพที่สำคัญประการหนึ่งภายใต้หลักการของประชาธิปไตย และคนที่ไม่เลือกที่จะนับถือศาสนาใดศาสนาหนึ่งแต่เลือกที่จะนับถือสิ่งที่ดีงามให้อยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุข