การจัดการความรู้การป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์ กลุ่มสังฆพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1)  เพี่อศึกษาสถานการณ์ยาเสพติดในภาคตะวันออกเฉียง เหนือ และบทบาทของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในการป้องกันยาเสพติดตามหลักพระพุทธศาสนา  2) เพี่อศึกษาการจัดการความรู้ในการป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 3) เพื่อจัดทำฐานข้อมูลการจัดการความรู้ในการป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มพัฒนาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ประชากรที่ใช้ในการวิจัยคือ พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาใน 9 จังหวัดคือ จังหวัดกาฬสินธุ์ ขอนแก่น ร้อยเอ็ด หนองบัวลำภู สุรินทร์ มหาสารคาม นครราชสีมา  อุดรธานี  และจังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 19 รูป  เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์ แบบสนทนากลุ่มเฉพาะ และแบบสังเกต การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท

          ผลการวิจัย  พบว่า

          1)สถานการณ์ยาเสพติดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยังคงต้องเฝ้าติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เนื่องจากกลุ่มขบวนการค้ายาเสพติดยังคงใช้พื้นที่ภาคเหนือและประเทศเพื่อนบ้านเป็นเส้นทางการลำเลียงยาเสพติดเข้ามาในประเทศไทย ก่อนจะส่งพักตามจังหวัดขนาดใหญ่ เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบของทางเจ้าหน้าที่  ยาเสพติดที่มีการค้าและแพร่ระบาดมากที่สุด คือ ยาบ้า รองลงมาคือกัญชาแห้งและสารระเหย  บทบาทของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในการป้องกันยาเสพติด  พบว่า  เป็นวิทยากร อบรม เผยแพร่ชี้แจงโทษของยาเสพติดด้วยการใช้สื่อ เป็นผู้นำในการจัดโครงการการป้องกันยาเสพติด สร้างแรงจูงใจให้เห็นคุณค่าของชีวิตปลอดสิ่งเสพติด  รณรงค์อบรมเยาวชนให้ห่างไกลยาเสพติด ชักชวนให้ประชาชนปฏิญาณตนให้งดเหล้า อบายมุขในวันสำคัญของชาติหรือของศาสนา ส่งเสริมให้มีชุมชนคุณธรรม เผยแผ่ความรู้ทางสถานีวิทยุ  นำผู้ติดยาเสพติดทำกายบำบัด  จิตบำบัด  เวชบำบัด  และอาชีวบำบัด

          2)การจัดการความรู้เรื่องการป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนา  พบว่า 2.1) ด้านการกำหนดเป้าหมายการป้องกันยาเสพติด  พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนามีความเข้าใจในเรื่องการจัดการความรู้ว่า  การจัดการความรู้ว่าเป็นการประมวลองค์ความรู้จากตัวบุคคล  ข้อมูลสารสนเทศ  ความคิด  การกระทำ  รวมถึงประสบการณ์ของตัวบุคคล  ซึ่งนำมาสร้างความรู้และพัฒนาอย่างเป็นระบบหรือเป็นนวัตกรรม  จัดเก็บในลักษณะที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย  โดยจัดเก็บในรูปของแฟ้มเอกสาร  คู่มือการปฏิบัติงาน  และจัดเก็บระบบคอมพิวเตอร์  เพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ  2.2) ด้านการแบ่งปันความรู้  พบว่า  พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนามีการแลกเปลี่ยนแบ่งปันความรู้กัน  โดยการพูดคุย  ปรึกษาหารือ  การนำความรู้ที่ได้รับจากการเข้าร่วมอบรม  ประชุม  สัมมนา  มาสรุปและจัดทำเป็นรายงานเสนอผ่านประธานพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนา  เพื่อนำเสนอที่ประชุมประจำเดือน  ซึ่งเป็นการแบ่งปันความรู้ที่ได้รับมาให้พระสงฆ์ที่ไม่ได้เข้าร่วมได้รับรู้ร่วมกันทุกรูป  มีการเชื่อมโยงกับกิจกรรมตามโครงการที่คณะสงฆ์ได้จัดขึ้นในระดับจังหวัด  ระดับภาค  โดยมุ่งไปที่การดำเนินงานการประชาสัมพันธ์ของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนา  และมีการแจ้งข้อมูลหรือแจ้งข่าวสารประชาสัมพันธ์เรื่องการป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาให้คณะสงฆ์รับทราบ  2.3) ด้านการสร้างคลังความรู้  พบว่า  พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนามีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และรวบรวมผลงาน  โดยการประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้  การปรับเปลี่ยนทัศนคติ  การเรียนรู้ร่วมกันเมื่อเกิดสิ่งใหม่  นำเสนอผลงานผ่านเว็ปไซต์  โดยรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบจัดเก็บในแฟ้มของแต่ละรูป  และระบบรวมผลงานเป็นหมวดหมู่ในรูปแบบไฟล์ข้อมูล  ซึ่งเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์ 

          3)ฐานข้อมูลการจัดการความรู้ พบว่า พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีการจัดกิจกรรมการป้องกันยาเสพติดจนเกิดเป็นชุดองค์ความรู้จำนวน  5  เรื่อง  คือ 1) เรื่องสวดมนต์ข้ามปีเพื่อส่งเสริมการป้องกันยาเสพติดตามหลักพุทธศาสนา 2) เรื่องศาสนธรรมสร้างภูมิคุ้มกันยาเสพติด 3) เรื่องงดเหล้าเข้าพรรษา 4) เรื่องกฐินปลอดเหล้า สร้างบุญด้วยศรัทธา  5) เรื่องงานศพปลอดเหล้านอกจากนั้น ยังพบวิธีการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  แบ่งได้ 2 กลุ่มคือ 1) กลุ่มป้องกันยาเสพติด ใช้การบรรยายธรรม 2) กลุ่มแก้ไขปัญหายาเสพติด ใช้ยาสมุนไพร ส่วน ปัญหาและอุปสรรคในการจัดการความรู้การป้องกันยาเสพติดของพระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่า พระสงฆ์บางรูปขาดความกระตือรือร้นที่จะเพิ่มทักษะความรู้ให้ตนเอง การจัดกิจกรรมเกี่ยวกับยาเสพติดแต่ละครั้งทิ้งช่วงนานเกินไปทำให้ไม่ต่อเนื่อง ตลอดถึงการไม่แบ่งปันความรู้ทำให้ความรู้ที่มีฝังอยู่ในตัวคนเดียวคำหลัก : การจัดการความรู้,  ยาเสพติด,  พระสงฆ์กลุ่มสังฆพัฒนาพระสงฆ์รูปอื่นไม่สามารถรับรู้ได้