BEST PRACTICE BUDDHIST INNOVATION IN EFFECTIVE EDUCATIONAL INSTITUTION ADMINISTRATION
Keywords:
Buddhist innovation, best practices, educational administration, Four Brahmavihāras, institutional effectivenessAbstract
The research entitled “Best Practices in Buddhist Innovation for Effective Educational Institution Administration” aims to: (1) examine best practices in Buddhist-based educational administration at Mahachulalongkornrajavidyalaya University, Ubon Ratchathani Campus; (2) synthesize Buddhist innovations in effective educational administration in accordance with the quality assurance indicator framework of Mahachulalongkornrajavidyalaya University, Ubon Ratchathani Campus; and(3) develop an administrative model that integrates Buddhist principles with modern management concepts.
This study employs a qualitative research methodology, utilizing in-depth interviews with administrators, faculty members, and educational personnel who possess extensive experience and demonstrated success in educational institution administration. Data were analysed using descriptive content analysis to synthesize systematic knowledge and best practices that can be practically applied in real institutional contexts. The findings reveal that best practices in Buddhist innovation for effective educational administration consist of five key components: (1) professional leadership grounded in moral and ethical principles;(2) effective educational management that systematically links policy, planning, and operational practice; (3)organizational culture that fosters unity, trust, and collaborative learning;(4) participatory engagement of administrators, personnel, and stakeholders in decision-making and institutional development; and (5) systematic and continuous internal supervision. These components are integrative guided by the Four Brahmavihāra principles loving kindness (mettā), compassion (karuṇā), sympathetic joy (muditā), and equanimity (upekkhā) which contribute to a balanced approach to administration encompassing efficiency, effectiveness, and intrinsic moral values. The synthesis indicates that such Buddhist innovations in educational administration significantly enhance educational quality, organizational strength, and institutional sustainability, making them highly appropriate for application within contemporary social and educational contexts.
Downloads
References
กระทรวงศึกษาธิการ. คู่มือการบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่เป็นนิติบุคคล. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๖๐.
จิณณวัตร ปะโคทัง, รศ.ดร. ภาวะผู้นำยุคดิจิทัลสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา. อุบลราชธานี: ศิริธรรมออฟเซ็ท, ๒๕๖๐.
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. ๘๐ นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ. พิมพ์ครั้งที่ ๗. นนทบุรี: พีบาลาซ์ดีไซด์แอนด์ปริ้นติ้ง, ๒๕๖๒.
ธร สุนทรายุทธ. การบริหารจัดการเชิงปฏิรูป: ทฤษฎี วิจัย และปฏิบัติทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: เนติกุลการพิมพ์, ๒๕๖๒.
บุญชม ศรีสะอาด. การบริหารองค์การทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สุวีริยาสาส์น, ๒๕๖๑.
ปัญญานันทภิกขุ (ปั่น ปญฺญานนฺโท). หน้าที่ของคน (ฉบับสมบูรณ์). กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา, ๒๕๖๑.
ประยุทธ์ หลงสมบูรณ์. พจนานุกรมมคธ–ไทย. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสาร, ๒๕๖๕.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). การบริหารงานอย่างมีคุณธรรม. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๐.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พุทธวิธีในการสอน. กรุงเทพมหานคร: ผลิธรรม, ๒๕๖๐.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๑๖. กรุงเทพมหานคร: เอส.อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์, ๒๕๖๐.
ภารดี อนันต์นาวี. หลักการ แนวคิด ทฤษฎีทางการบริหารการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ ๓. ชลบุรี: มนตรี, ๒๕๖๓.
รุ่ง แก้วแดง. การบริหารองค์การทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๐.
รุ่ง แก้วแดง และ ชัยณรงค์ สุวรรณสาร. การบริหารองค์การทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๑.
ราชบัณฑิตสถาน. พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล อังกฤษ–ไทย. กรุงเทพมหานคร: ราชบัณฑิตสถาน, ๒๕๖๐.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. แนวทางการจัดการความรู้และ Best Practice ในองค์กรภาครัฐ. กรุงเทพมหานคร: ก.พ.ร., ๒๕๖๑.
สุภางค์ จันทวานิช. สังคมวิทยาองค์การ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๒.
สุกัญญา แช่มช้อย. การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๐.
สันติ บุญภิรมย์. หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: ไทยร่มเกล้า, ๒๕๖๒.
(๒) ดุษฎีนิพนธ์/วิทยานิพนธ์/สารนิพนธ์:
ณัฎฐณิชา ไตรเทวีเธียรกุล. “การบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร ๔ ในโรงเรียนมัธยมศึกษานครเวียงจันทร์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว.” สารนิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, ๒๕๖๖.
ฐิดาภา จันปุ่ม. “การศึกษาหลักสูตรปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา.” บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, ๒๕๖๔.
บุญส่ง เจริญศรี. “การศึกษาการมีส่วนร่วมในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานของรองผู้อำนวยการโรงเรียน.” วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนครราชสีมา, ๒๕๖๐.
ประกริต รัชวัตร์. การพัฒนาตัวบ่งชี้ภาวะผู้นำเชิงพุทธของผู้บริหารสถานศึกษาพยาบาล. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (พุทธบริหารการศึกษา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๐.
พระใบฎีกาธนกิจ นริสฺสโร (เทือกกอง). การบริหารสถานศึกษาตามหลักพรหมวิหาร ๔. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๙.
พระสุวรรณภูมิ ธมฺมรโต (อินทร์รัมย์). ระบบการบริหารงานบุคคลตามหลักพุทธบริหารการศึกษา. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๑.
ศิริพร แสงแก้ว. “ประสิทธิผลของสถานศึกษาตามแนวคิดองค์การทางการศึกษา.” วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ ๑๗ ฉบับที่ ๓ (กันยายน–ธันวาคม ๒๕๖๕)
ศิริวรรณ ศรีประเสริฐ. “บทบาทการบริหารงานทั่วไปของสถานศึกษากับการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาในยุคดิจิทัล.” วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา ปีที่ ๑๗ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม–ธันวาคม ๒๕๖๖)
(๓) รายงานวิจัย:
สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน). รายงานการประเมินคุณภาพ
การศึกษาระดับอุดมศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สมศ., ๒๕๖๔.
(๔) บทความ:
กนกวรรณ ภู่วิภาดา. “ประสิทธิผลขององค์การตามแนวคิดวัฒนธรรมองค์การและการปรับตัว.” วารสารพัฒนาการบริหารศาสตร์ ปีที่ ๖๓ ฉบับที่ ๒ (เมษายน–มิถุนายน ๒๕๖๖)
ณรงค์ ศรีสุวรรณ. “ประสิทธิผลของการบริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ ๒๑.” วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปีที่ ๒๑ ฉบับที่ ๑ (มกราคม–มิถุนายน ๒๕๖๘)
นงลักษณ์ วิรัชศิลป์. “ประสิทธิผลของสถานศึกษาในมุมมององค์การแบบเปิด.” วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ ๑๘ ฉบับที่ ๑ (มกราคม–มิถุนายน ๒๕๖๖)
ชุติมา บุญเรือง. “ประสิทธิผลองค์การตามแนวคิดพฤติกรรมองค์การและระบบการบริหาร.” วารสารพัฒนาการบริหารศาสตร์ ปีที่ ๖๔ ฉบับที่ ๒ (เมษายน–มิถุนายน ๒๕๖๗)
ธนกฤต มณีรัตน์. “แนวคิดประสิทธิผลและประสิทธิภาพขององค์การตามทฤษฎีการบริหารคลาสสิก.” วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ปีที่ ๑๕ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม–ธันวาคม ๒๕๖๖): ๓๓–๔๒.
ปิยะนุช จันทร์เพ็ญ. “ประสิทธิผลของสถานศึกษากับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียนในยุคการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา.” วารสารบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา ปีที่ ๑๗ ฉบับที่ ๑ (มกราคม–มิถุนายน ๒๕๖๖)
พระครูปลัดสุวัฒนวรคุณ. “นวัตกรรมการจัดการเรียนรู้เชิงพุทธตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ.” วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา ปีที่ ๙ ฉบับที่ ๑ (มกราคม–มิถุนายน ๒๕๖๘)
สมชาย จันทร์แก้ว. “ประสิทธิผลองค์การตามแนวคิดระบบสังคมและบทบาทบุคลากร.” วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม–ธันวาคม ๒๕๖๖)
สุภาวดี พงษ์พิทักษ์. “ความสามารถในการปรับตัวของสถานศึกษากับการบริหารการเปลี่ยนแปลงในยุคพลวัต.” วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา ปีที่ ๑๖ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม–ธันวาคม ๒๕๖๕)
อรพินท์ สุขเกษม. “ลักษณะของสถานศึกษาที่มีประสิทธิผลตามแนวคิดภาวะผู้นำทางการศึกษา.” วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ ๑๘ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม–ธันวาคม ๒๕๖๖)
อุทุมพร จามรมาน และคณะ. การควบคุม การวัดประเมินผลและการจัดการความรู้. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๖๓
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Chaiyaphum Buddhist College Mahachulalongkornrajavidyalaya University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความลิขสิทธิ์
