วิเคราะห์วิธีการใช้เหตุผลในในการสอนธรรมจากเรื่องนางกีสาโคตมี ในอรรถกถาธรรมบท

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์วิธีการใช้เหตุผลในการสอนธรรมจากเรื่องนางกีสาโคตมีในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบท ใช้วิธีศึกษาเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากพระคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์เนื้อหาเชิงเหตุผลที่ปรากฏในเรื่องดังกล่าว ผลการศึกษาพบว่า การใช้เหตุผลในการสอนธรรมในลักษณะของการชี้นำให้เกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง โดยพระพุทธเจ้าทรงใช้วิธีให้ผู้ประสบทุกข์แสวงหาคำตอบด้วยตนเอง จนนำไปสู่การตระหนักถึงสัจธรรมแห่งความตายและกฎของไตรลักษณ์ กระบวนการดังกล่าวสะท้อนรูปแบบของการใช้เหตุผลเชิงประจักษ์และเชิงอุปมา ซึ่งมุ่งให้ผู้ฟังเกิดปัญญาเห็นจริง เห็นความจริงของชีวิตอย่างเป็นลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่าการใช้เหตุผลในคัมภีร์อรรถกถาธรรมบทมีบทบาทสำคัญในการอธิบายหลักธรรมเชิงนามธรรมให้เชื่อมโยงกับประสบการณ์ในชีวิตจริง ส่งผลให้ผู้ฟังเกิดความเข้าใจและการเปลี่ยนแปลงทางความคิดและจิตใจได้