วรรณะ 4 : วิเคราะห์ บทบาท และการอยู่ร่วมกันในสังคมที่ปรากฏในพระไตรปิฎก

บทคัดย่อ

บทความการวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาธรรมชาติ กำเนิด และพัฒนาการของวรรณะในคัมภีร์ศาสนาของฮินดู 2) เพื่อศึกษาบทบาท ปัญหา และการอยู่ร่วมกันในสังคมในคัมภีร์พระไตรปิฎก และ 3) เพื่อวิเคราะห์ธรรมชาติ บทบาท และการอยู่ร่วมกันในสังคมในสังคมไทย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Research) โดยศึกษาข้อมูลทั้งจากคัมภีร์ปฐมภูมิ และทุติยภูมิ รวมทั้งข้อเสนอแนะจากผู้ทรงคุณวุฒิ จากนั้นนำมาสังเคราะห์ วิเคราะห์ และนำเสนอเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ธรรมชาติ กำเนิด และพัฒนาการของระบบวรรณะในคัมภีร์ศาสนาพราหมณ์–ฮินดูมีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากระบบวรรณะหรือโครงสร้างชนชั้นในสังคมอื่น โดยมีรากฐานสำคัญจากการเมืองการปกครอง และได้รับการตอกย้ำความชอบธรรมผ่านความเชื่อทางศาสนา ข้อบัญญัติ ประเพณี และพิธีกรรมที่ถ่ายทอดสืบต่อกันมา ส่งผลให้ระบบดังกล่าวได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง หลักฐานในพระไตรปิฎกสะท้อนว่า ในสมัยพุทธกาล วรรณะกษัตริย์มีบทบาทและสถานะสูงกว่าวรรณะพราหมณ์ ขณะที่พราหมณ์ยังคงรักษาอิทธิพลของตนผ่านบทบาทด้านพิธีกรรมและการให้คำปรึกษาในราชสำนัก กษัตริย์ พราหมณ์ และแพศย์จึงพึ่งพาอาศัยกัน ส่วนวรรณะศูทรถูกใช้เป็นแรงงานเพื่อสนับสนุนความมั่งคั่งของวรรณะหลัก พระพุทธเจ้าทรงมุ่งแก้ไขความเหลื่อมล้ำดังกล่าวด้วยการสถาปนาสังฆะในระบบพรหมจรรย์ เน้นคุณค่าของการกระทำมากกว่าชาติกำเนิด และทรงส่งเสริมเมตตาและกรุณาอย่างไร้ขอบเขต อันเป็นรากฐานของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ปราศจากการเบียดเบียนกันทั้งทางกาย วาจา และใจ