สภาพปัญหา ความต้องการ และแนวทางในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน เพื่อการพัฒนาเด็กที่มีความต้องการจําเป็นพิเศษ
คำสำคัญ:
สภาพปัญหา, ความต้องการ, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, เด็กที่มีความต้องการจําเป็นพิเศษ, แนวทางการจัดการเรียนรู้บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหา ความต้องการ และแนวทางในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานเพื่อการพัฒนาเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 ประชากรประกอบด้วยผู้บริหารและครูการศึกษาพิเศษจากศูนย์การศึกษาพิเศษในเขตจังหวัดภาคเหนือตอนล่าง 9 จังหวัด ได้แก่ กำแพงเพชร ตาก นครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลก เพชรบูรณ์ สุโขทัย อุตรดิตถ์ และอุทัยธานี รวมทั้งสิ้น 409 คน ระยะที่ 2 กลุ่มเป้าหมายคัดเลือกแบบเจาะจงประกอบด้วยผู้บริหาร ครูการศึกษาพิเศษ และปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 27 คน (จังหวัดละ 3 คน) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามสภาพปัญหาและความต้องการในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน เพื่อการพัฒนาเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ และแบบสัมภาษณ์แนวทางในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานเพื่อ
การพัฒนาเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ย (μ) ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (σ) และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษา พบว่า 1) สภาพปัญหาและความต้องการในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และ 2) แนวทางในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน ควรเน้นกิจกรรมเชิงปฏิบัติ การใช้สื่อที่เป็นรูปธรรม และการประเมินตามสภาพจริง อีกทั้งยังควรพัฒนาครูผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกับชุมชน ไม่ใช่เพียงการอบรมเชิงทฤษฎี
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). พระราชบัญญัติการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ พ.ศ. 2551. โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้า
และพัสดุภัณฑ์.
กัญญพร ลอยจิ้ว, วิชญาดา ทองเคร็ง, ศุภชัย ณ ภิบาล และประเสริฐ ประสมรักษ์. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความเครียดของครูผู้ดูแลเด็กพิเศษ ในศูนย์การศึกษาพิเศษเขตการศึกษาที่ 10. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
ขอนแก่น, 2(1), 91–105. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jkkpho/article/view/245227
จุรี ขยัน, สารีพันธุ์ ศุภวรรณ, ชนกนารถ บุญวัฒนะกุล และกัมปนาท บริบูรณ์. (2567). การพัฒนารูปแบบศูนย์การเรียนรู้
เพื่อการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวปกาเกอะญอ. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 9(6), 364–377.
https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jmbr/article/view/279591
ดุสิตา สันซัง, และสุนทรี วรรณไพเราะ. (2568). แนวทางการบริหารจัดการหน่วยบริการของศูนย์การศึกษาพิเศษ. วารสารศึกษาศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา, 4(1), 15–26.https://so08.tci-thaijo.org/index.php/edunmcj/article/view/4135
นภาวัลย์ ซิ่วนัส, ทรงศรี ตุ่นทอง และทิพวัลย์ คำคง. (2562). การพัฒนาแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลเพื่อพัฒนา
ความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อมัดใหญ่สำหรับนักเรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง
ศูนย์การศึกษาพิเศษ เขตการศึกษา 6 จังหวัดลพบุรี. วารสารลวะศรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี, 3(1), 35-50.
https://so04.tci-thaijo.org/index.php/lawasrijo/article/view/248196
นันธวัช นุนารถ. (2560). ภูมิปัญญาท้องถิ่นคุณค่าแห่งวิถีชีวิตวัฒนธรรมเพื่อการศึกษาที่ยั่งยืน. วารสารวิชาการและวิจัย
สังคมศาสตร์, 12(34), 17-26. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/JSSRA/article/view/59467
บุญชม ศรีสะอาด. (2554). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 9). สุวีริยาสาส์น.
ปัณณวิชญ์ ใบกุหลาบ, สุขแก้ว คำสอน, อนุ เจริญวงศ์ระยับ, พัชราวลัย มีทรัพย์ และสวนีย์ เสริมสุข. (2565). การพัฒนา
ความสามารถของครูด้านการสร้างหลักสูตรภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบบูรณาการ. วารสารครุพิบูล, 9(2), 182-196.
https://so02.tci-thaijo.org/index.php/edupsru/article/view/249216
ผดุง อารยะวิญญู. (2542). การศึกษาสำหรับเด็กที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ. แว่นแก้ว.
วรนุช สายทอง, วิมลรัตน์ จตุรานนท์ และปริญญา ทองสอน. (2562). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมครูเพื่อส่งเสริมการคิด
วิเคราะห์ของนักเรียน ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนเอกชน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
จันทบุรี เขต 1. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 16(72), 155-165.
https://so02.tci-thaijo.org/index.php/SNGSJ/article/view/95965
ศศิพินต์ สุขบุญพันธ์. (2561). การบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมพัฒนาการ เด็กที่มีความต้องการพิเศษโดยการ
มีส่วนร่วมจากผู้ปกครอง ในเขตอำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(1), 100-116. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/EDUCU/article/view/113646
ศุภรัสมิ์ ศิรพุทธิพันธ์ (2563). การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการเสริมสร้างพัฒนาการเด็กที่มีความต้องการพิเศษโดยการ
มีส่วนร่วมของผู้ปกครองและชุมชนในเขตอำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏ
เพชรบุรี, 10(1), 140-150. https://journal.pbru.ac.th/admin/upload/article/3121-2021-02-03.pdf
สวนีย์ เสริมสุข และสุขแก้ว คำสอน. (2565). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาครูด้านการนำภูมิปัญญาท้องถิ่น
มาใช้ในจัดการเรียนการสอน. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(11), 389-404.
https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsa-journal/article/view/258205
สุพัตรา ปสังคโท, กิตติกร รักษาพล, หรรษา องคสิงห์, รัชดาพรรณ อินทรสุขสันติ, สุริยะ ประทุมรัตน์, อนงลักษณ์ หนูหมอก
และเพ็ญพรรษา อุ้ยปัดฌาวงศ์. (2566). การส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่มีความต้องการพิเศษด้วยของเล่น ภูมิปัญญา ในท้องถิ่น. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี (Journal of Mani Chettha Ram Wat Chommani), 4(6),
–107. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/3206
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2554). รายงานการวิจัยประเมินผลการจัดการศึกษาของเทศบาล. พริกหวานกราฟฟิค.
หทัยชนก คะตะสมบูรณ์. (2565). การประยุกต์ใช้ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการตนเองของชุมชน ตามหลักปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพียง. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(9), 296-313. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JMND/article/view/263908
Helsel, C. B. (2020). Review of the book Culturally Responsive Teaching: Theory, Research, and Practice
(Third Edition), by Geneva Gay. The Wabash Center Journal on Teaching, 1(3), 131.
https://serials.atla.com/wabashcenter/article/view/1798
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development.
Prentice-Hall.
Smith, G. A. and Sobel, D. (2010). Place- and community-based education in schools. Routledge.
Taresh, S. M., Ahmad, N. A., Roslan, S. and Ma’rof, A. M. (2020). Preschool teachers’ beliefs towards
children with autism spectrum disorder (ASD) in Yemen. Children, 7(10), 1-20.
https://www.mdpi.com/2227-9067/7/10/170
United Nations (2006). Convention on the rights of persons with disabilities.
https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-persons-disabilities
Waitoller, F. R. and Thorius, K. A. K. (2016). Cross-pollinating culturally sustaining pedagogy and universal
design for learning: Toward an inclusive pedagogy that accounts for dis/ability. Harvard
Educational Review, 86(3), 366-389.
Wiggins, G. (1998). Educative assessment: Designing assessments to inform and improve student
performance. Jossey-Bass.
Young, K. (2018). CO-CREATE: Teachers’ voices to inform special education teacher education. Issues in
Educational Research, 28(1), 220-236. http://www.iier.org.au/iier28/young.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์เป็นของคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม