การบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กสำหรับการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัล: พลิกความท้าทาย สู่โอกาสความสำเร็จ
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งเสนอแนวทางการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็ก พื้นที่ห่างไกลเพื่อขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัล ท่ามกลางความท้าทาย ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา แม้สถานศึกษาลักษณะพิเศษจะเผชิญข้อจำกัดรุนแรง ทั้งด้านงบประมาณและโครงสร้างพื้นฐานสัญญาณในพื้นที่ห่างไกล และวิกฤตภาระงานทับซ้อนของบุคลากรที่ส่งผลต่อขวัญกำลังใจ แต่ข้อจำกัดดังกล่าวสามารถบริหารจัดการได้ด้วยการแปรเปลี่ยนขนาดองค์กรที่กะทัดรัดให้เป็น ความคล่องตัวเชิงยุทธศาสตร์ บทความนี้ได้นำเสนอรูปแบบการบริหาร ภายใต้แนวคิด “SLIM Model” ซึ่งประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่
1) การตัดสินใจที่รวดเร็วและใช้คลาวด์ลดความซ้ำซ้อนงานทั่วไป 2) การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ปลอดภัยทางจิตวิทยา
เพื่อบำรุงขวัญกำลังใจครู 3) การบริหารงบประมาณผ่านเศรษฐกิจแบ่งปันและเครือข่ายสถานศึกษา และ 4) การรื้อสร้างกระบวนการเรียนรู้งานวิชาการโดยการบูรณาการดิจิทัลสู่ห้องเรียนผ่านรูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสาน ห้องเรียนกลับด้าน และระบบแบบเรียลไทม์
จากการศึกษาบทเรียนความสำเร็จในระดับสากลและเครือข่ายโรงเรียนต้นแบบในประเทศไทย พิสูจน์ให้เห็นว่าเทคโนโลยีดิจิทัลไม่ใช่เพียงส่วนเสริม แต่เป็น “ทางรอด” ในการแก้ปัญหาครูไม่ครบชั้น ช่วยลดภาระงานครูได้มากกว่าร้อยละ 50 ความสำเร็จที่แท้จริงจึงขึ้นอยู่กับภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาในการเปลี่ยนความท้าทายเชิงภูมิศาสตร์ให้เป็นโอกาส เพื่อยกระดับและสร้างความเสมอภาคแก่ผู้เรียนในพื้นที่ห่างไกลอย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.). (2568). สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาปี 2567 และทิศทางสำคัญในปี 2568 ประเทศไทยกับการแก้ปัญหาเชิงระบบ เพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานเสมอภาคทางการศึกษา
ชัยยนต์ เพาพาน. (2566). การบริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล สำหรับผู้บริหารสถานศึกษามืออาชีพ. กาฬสินธุ์: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์.
บุญรัตน์ ยิ้มศิริ. (2566). การบริหารจัดการสถานศึกษาขนาดเล็กในยุคพลิกผันทางดิจิทัล: ความท้าทายและทางรอดของครูไทย. พิษณุโลก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. (2565). 3 ทศวรรษ เทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2566). รายงานการสำรวจภาวะความเครียดและปัจจัยที่ส่งผลต่อการลาออกของครูในโรงเรียนขนาดเล็กและพื้นที่ห่างไกล. กรุงเทพฯ: เดอะกราฟิโก ซิสเต็มส์.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.). (2568). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568: การขับเคลื่อนการศึกษาในพื้นที่ลักษณะพิเศษ ห่างไกล และทรกันดาร. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). รายงานการศึกษาสภาวการณ์และถอดบทเรียนความสำเร็จของการบริหารจัดการสถานศึกษาขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกลด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). รายงานสภาวะการศึกษาไทย ปี 2565/2566: แนวทางการปฏิรูปการศึกษาภายใต้บริบทความเหลื่อมล้ำ. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
ศิริเดช สุชีวะ, ประวิต เอราวรรณ์, พิมพันธ์ เดชะคุปต์, และ ชัยยศ อิ่มสุวรรณ. (2567). รายงานการประเมินผลเชิงระบบและแนวทางการพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกลเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bergmann, J., & Sams, A. (2012). Flip Your Classroom: Reach Every Student in Every Class Every Day. International Society for Technology in Education. 5(4), 38-39
Brooks, D. C., & McCormack, M. (2020). Driving digital transformation in higher education. Hoboken, NJ: Jossey-Bass.
Department of Education and Training. (2021). The Framework for Improving Student Outcomes (FISO 2.0): Virtual school network and hybrid learning models in rural Victoria. Hoboken, NJ: Jossey-Bass.
Fullan, M. (2020). Leading in a Culture of Change (2nd ed.). Hoboken, NJ: Jossey-Bass.
Fullan, M., & Watson, N. (2011). School change gem: Plan Ceibal in Uruguay. Michael Fullan Enterprises & OISE/University of Toronto, 8(2), 18-19.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396.
McLeod, S., & Graber, J. (2018). Harnessing Digital Tools for Leadership and Culture in Schools. Hoboken, NJ: Jossey-Bass.
OECD. (2019). Working Alone Together: Peer Learning and Infrastructure for Small and Rural Schools. Hoboken, NJ: Jossey-Bass.
Pang, N. S. K. (2021). Blended learning as a strategic approach to address teacher shortages in small and remote schools. International Journal of Educational Management, 35(4), 813-827.
Sahlberg, P. (2021). Finnish lessons 3.0: What can the world learn from educational change in Finland? New York: Teachers College Press.
State Government of Victoria. (2022). Bridging the geographical divide: Digital transformation and personalized learning in rural Victorian schools. Melbourne: Department of Education. 10(2), 18-19
UNESCO. (2022). Digital Infrastructure Divide in Rural and Border Education. Pars, France: UNESCO Publishing: UNESCO Publishing.
UNESCO. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education: A Tool on Whose Terms. Pars, France: UNESCO Publishing.
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118-144.
.