เมตตาที่มีปัญญา “ โมเดลการดูแลสุนัขจรภายในวัดโดยวิถีพุทธ” ภายใต้กรอบ “ONE HEALTH”

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอโมเดลการดูแลสุนัขจรจัดภายในวัดโดยใช้หลักธรรม พรหมวิหาร ๔ เพื่อเปลี่ยนอวิชชาเป็นเมตตาที่มีปัญญา บูรณาการเข้ากับ อปริหานิยธรรม ๗  เป็นความร่วมมือไตรภาคี (บ้าน-วัด-ราชการ) การบริหารจัดการเชิงระบบด้วยมาตรการ CNVR การจัดโซนนิ่ง และ จัดตั้งกองบุญผ้าป่าเพื่อธำรงอาวาสสัปปายะ และสร้างสุขภาวะ One Health ของคน-สัตว์-สิ่งแวดล้อม อย่างยั่งยืน  ในการศึกษานี้ ใช้การวิจัยเชิงเอกสาร วิเคราะห์งานวิชาการด้านพุทธปรัชญา จริยศาสตร์สัตว์ นโยบายสาธารณสุข และแนวทางการจัดการสุนัขจร ทั้งในและต่างประเทศ ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาการปล่อยสุนัขในวัดมีรากฐานจากความเข้าใจเรื่องเมตตาธรรมที่เป็นอวิชชา เป็นเหตุนำไปสู่การผลักภาระให้สถาบันพระสงฆ์และชุมชน โมเดลที่เสนอประกอบด้วยสองกรอบหลัก ได้แก่  (๑) พลังภายใน  (Internal Frame) ใช้หลักพรหมวิหาร ๔ เพื่อปรับเปลี่ยนทัศนคติและจิตสำนึกของประชาชน และ (๒) พลังโครงสร้างสังคม (External Frame) ใช้หลักอปริหานิยธรรม ๗ เป็นกลไกสร้างความร่วมมือระหว่างบ้าน วัด และหน่วยงานรัฐ โมเดลนี้ จะช่วยเสริมสร้างสวัสดิภาพสัตว์ ลดความเสี่ยงต่อโรคพิษสุนัขบ้าและสอดคล้อง กับเป้าหมาย One Health และ SDGs11 ในบริบทสังคมไทย