การสื่อธรรมของพระพุทธเจ้า

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการสื่อธรรมของพระพุทธเจ้าผ่านหลัก ๔ ประการ ได้แก่ สันทัสสนา (การทำให้แจ่มแจ้ง) สมาทปนา (การชักจูงให้ปฏิบัติ) สมุตเตชนา (การเร้าใจให้กล้าหาญ) และสัมปหังสนา (การทำให้เบิกบานใจ) โดยอาศัยหลักฐานจากพระไตรปิฎก พบว่า แนวทางดังกล่าวสะท้อนแบบจำลองการสอนที่ครอบคลุมมิติด้านปัญญา เจตจำนง อารมณ์ และการเปลี่ยนแปลงทางจริยธรรม พระพุทธเจ้าทรงใช้วิธีการสื่อสารที่ยืดหยุ่นตามภูมิธรรมของผู้ฟัง อันตั้งอยู่บนพื้นฐานแห่งกรุณาและปัญญา กระบวนการทั้งสี่จึงเป็นต้นแบบของการสื่อสารเชิงพุทธที่นำผู้ฟังจากความเข้าใจไปสู่การลงมือปฏิบัติและการดำรงธรรมอย่างมั่นคง ทั้งยังสามารถประยุกต์ใช้ในบริบทการศึกษาพระพุทธศาสนาและภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณในสังคมร่วมสมัยได้อย่างมีประสิทธิภาพ