การพัฒนานวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์เชิงพุทธเพื่อการรู้เท่าทันสังคมรอบตัวของกลุ่มวัยรุ่นไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อวิเคราะห์และออกแบบนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์เชิงพุทธเพื่อการรู้เท่าทันสังคมรอบตัวที่เหมาะสมกับกลุ่มวัยรุ่นไทย ๒) เพื่อพัฒนาและทดลองใช้นวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์เชิงพุทธการรู้เท่าทันสังคมรอบตัวของกลุ่มวัยรุ่นไทย ๓) เพื่อประเมินนวัตกรรมสื่อสร้างสรรค์เชิงพุทธและจัดทำคู่มือการใช้สื่อสร้างสรรค์เชิงพุทธเพื่อการรู้เท่าทันสังคมรอบตัวของกลุ่มวัยรุ่นไทย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (R&D) แบ่งเป็น ๓ ระยะ ได้แก่ R1 ศึกษาเอกสาร พระไตรปิฎก และสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดและคัดเลือกชาดก ๖ เรื่อง D1 ออกแบบและพัฒนาคลิปชาดกพร้อมตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) และ R2–D2 ทดลองใช้กับนักเรียนมัธยมศึกษา ๓๐ คน แบบ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ t-test ควบคู่การวิเคราะห์เชิงคุณภาพ ก่อนสังเคราะห์เป็นโมเดลนวัตกรรมฉบับสมบูรณ์

ผลการวิจัยพบว่าระยะที่ ๑ (R1) พบว่าวัยรุ่นมีการใช้สื่อดิจิทัลในระดับสูงและมีแนวโน้มตอบสนองต่อข้อมูลอย่างฉับพลัน สังเคราะห์หลักธรรม ได้แก่ สติ โยนิโสมนสิการ ปัญญา พัฒนาเชิงเหตุปัจจัยจากการตื่นรู้สู่การตัดสินใจเชิงคุณธรรม เป็นฐานเพื่อออกแบบนวัตกรรม ระยะที่ ๒ (D1) พบว่าคลิปชาดกเชิงสถานการณ์ ๖ เรื่องได้รับการพัฒนาอย่างเป็นระบบให้เหมาะสมกับวัยรุ่น ตรงเชิงเนื้อหา (IOC) อยู่ในระดับสูง (๐.๖๗-๑.๐๐) สำหรับการทดลองใช้ในบริบทจริง ระยะที่ ๓ (R2–D2) พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีคะแนนหลังทดลองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ.๐๕ ของการรู้เท่าทันสังคม ทั้งด้านการตรวจสอบข้อมูล การพิจารณาผลกระทบ สู่การพิจารณาอย่างรอบคอบ