การพัฒนาพุทธนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อเผยแพร่พุทธศิลป์ ของวัดพระอารามหลวง ในเขตกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “การพัฒนาพุทธนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อเผยแพร่พุทธศิลป์ของวัดพระอารามหลวงในเขตกรุงเทพมหานคร” มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและลักษณะของพุทธศิลป์ของวัดพระอารามหลวงในเขตกรุงเทพมหานคร ได้แก่ วัดราชโอรสาราม ราชวรวิหาร วัดเทพธิดาราม วรวิหาร และวัดราชนัดดาราม วรวิหาร ๒) เพื่อพัฒนาพุทธนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อเผยแพร่พุทธศิลป์ และ ๓) เพื่อนำเสนอพุทธนวัตกรรมการสื่อสารดังกล่าว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและภาคสนาม โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า (๑) วัดพระอารามหลวงทั้งสามแห่งมีประวัติความเป็นมาเกี่ยวเนื่องกับการสถาปนาและปฏิสังขรณ์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) โดยมีพุทธศิลป์ที่สะท้อน “รูปแบบพระราชนิยม” อันเป็นเอกลักษณ์ของยุคสมัย แบ่งออกเป็น ๓ ด้าน ได้แก่ สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลศิลปะจีน จิตรกรรมที่ผสมผสานคติและลวดลายแบบจีน และปฏิมากรรมที่มีลักษณะสัจจนิยมอันโดดเด่น (๒) การพัฒนาพุทธนวัตกรรมการสื่อสาร พบว่า การเผยแพร่พุทธศิลป์ของวัดทั้งสามสามารถพัฒนาในรูปแบบสื่อผสมผสาน ได้แก่ การเยี่ยมชมสถานที่จริง สื่อสิ่งพิมพ์ และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยจัดทำ “คู่มือการนำชม” เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเชิงสุนทรียะและคุณค่าทางพุทธศิลป์แก่กลุ่มเป้าหมาย (๓) การนำเสนอพุทธนวัตกรรมการสื่อสาร สรุปเป็นรูปแบบโมเดล S–M–C–R–G ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดในการสื่อสารที่ช่วยให้การเผยแพร่พุทธศิลป์เป็นระบบ เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถเชื่อมโยงไปสู่การส่งเสริมศรัทธาในพระพุทธศาสนาได้อย่างยั่งยืน