รูปแบบกิจกรรมการส่งเสริมการปฏิบัติธรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของสำนักปฏิบัติธรรม ในจังหวัดปราจีนบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ ๑) ศึกษาสภาพทั่วไปและปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติธรรมของประชาชนในจังหวัดปราจีนบุรี ๒) วิเคราะห์องค์ประกอบของสำนักปฏิบัติธรรมที่ส่งผลต่อการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม และ ๓) นำเสนอรูปแบบและแนวทางการส่งเสริมการปฏิบัติธรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของสำนักปฏิบัติธรรมในจังหวัดปราจีนบุรี โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ การวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมาย ๓๗ รูป/คน ส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสัมภาษณ์โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีเชิงพรรณนา

            ผลการวิจัยพบว่า สภาพทั่วไปของสำนักปฏิบัติธรรมประสบกับปัญหาสำคัญ ได้แก่ ข้อจำกัดด้านงบประมาณ การขาดแคลนพระวิปัสสนาจารย์และบุคลากรที่มีความชำนาญ ตลอดจนการเข้าถึงกิจกรรมของประชาชนยังอยู่ในวงจำกัด ส่วนองค์ประกอบที่ส่งผลต่อความสำเร็จมี ๔ ด้าน คือ (๑) ด้านสถานที่และสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมแก่การปฏิบัติ (๒) ด้านบุคลากรและผู้นำทางจิตวิญญาณ (๓) ด้านรูปแบบกิจกรรมที่ตอบสนองต่อความหลากหลายของผู้เข้าร่วม และ (๔) ด้านการบริหารจัดการที่เป็นระบบและยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลงซึ่งรูปแบบ “PRAJIN MODEL” ได้แก่ P (Participatory Management) การบริหารจัดการแบบมีส่วนร่วมของพระสงฆ์ ชุมชน และผู้ปฏิบัติ R (Resource Integration) การบูรณาการทรัพยากรทั้งด้านบุคลากร วัด เทคโนโลยี และทุนสนับสนุน A (Activity Innovation) การออกแบบกิจกรรมที่สอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมาย เน้นการฝึกสติ สมาธิ และปัญญา J (Joyful Learning) การสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้ IN (Insight Networking) การเชื่อมโยงเครือข่ายแห่งปัญญา