การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็งอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาอำเภอประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ดังนี้ ๑)เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและอุปสรรคที่ส่งผลต่อการพัฒนาชุมชนในอำเภอประจันตคาม จังหวัดปราจีนบุรี ๒)เพื่อวิเคราะห์แนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมในการเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็งและยั่งยืนในพื้นที่ศึกษา และ ๓)เพื่อเสนอรูปแบบการพัฒนาชุมชนที่สามารถพึ่งตนเองได้อย่างยั่งยืน โดยใช้หลักพุทธธรรมเป็นแนวทางหลักในการบริหารจัดการชุมชน ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการลงภาคสนามโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน  ๓๕ รูป/คน ส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และนำข้อมูลมาวิเคราะห์โดยเรียบเรียงเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาสำคัญที่ฉุดรั้งการพัฒนาชุมชนคือ การขาดการมีส่วนร่วม ซึ่งบั่นทอน ความไว้วางใจและความสามัคคี ของคนในชุมชน ทำให้การดำเนินโครงการต่างๆ ขาดประสิทธิภาพการพัฒนาชุมชนให้เข้มแข็งที่เน้นการสร้างความมั่นคงจากภายในจิตใจเป็นพื้นฐานสำคัญ ควบคู่ไปกับการพัฒนาทางกายภาพองค์ความรู้ “S-A-T-H-I-T Model” ซึ่ง ประกอบด้วย S - Spiritual Leadership & Foundation: การมีผู้นำทางจิตวิญญาณ (พระสงฆ์/ผู้นำชุมชน) A - Active Participation: การเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในทุกขั้นตอนเพื่อสร้างความเป็นเจ้าของ T - Trust and Unity: การฟื้นฟูความไว้วางใจและสร้างความเป็นเอกภาพผ่านกิจกรรมที่ส่งเสริมความสัมพันธ์ H - Holistic Development: การพัฒนาแบบองค์รวมที่สร้างสมดุลระหว่างเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม I - Integration of Buddhist Principles: การบูรณาการหลักพุทธธรรมเป็นเครื่องมือในการดำเนินชีวิตและแก้ไขปัญหา T - Training and Moral Development: การพัฒนาศักยภาพคนอย่างต่อเนื่องผ่านการฝึกอบรมและปลูกฝังคุณธรรม