แนวทางการเสริมสร้างกัลยาณมิตรตามหลักทิศ ๖ ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น ในจังหวัดสิงห์บุรี

Main Article Content

จุไรวรรณ บัวเพ็ง
ปฏิญญา สิงห์สุนีย์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อศึกษาความเป็นกัลยาณมิตรตามแนวพุทธศาสนา (๒) เพื่อศึกษาการเสริมสร้างกัลยาณมิตรของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดสิงห์บุรี (๓) เพื่อเสนอการเสริมสร้างกัลยาณมิตรตามหลักทิศ ๖ ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดสิงห์บุรี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยผู้วิจัยทำการศึกษา ค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมากำหนดเป็นคำถามสัมภาษณ์ในงานวิจัย จากนั้นจึงได้ลงพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูลภาคสนามแบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยการสัมภาษณ์กลุ่มเป้าหมาย ๔ กลุ่ม จำนวน ๒๕ รูป/ คน ได้แก่ กลุ่มที่ ๑  ครูในสถานศึกษา จำนวน ๕ คน กลุ่มที่ ๒ ผู้ปกครองของนักเรียน จำนวน ๕ คน  กลุ่มที่ ๓ นักเรียนในสถานศึกษา จำนวน ๑๐ คน และกลุ่มที่ ๔ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนา จำนวน ๕ รูป/คน แล้วนำมาวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา


ผลการวิจัยพบว่า (๑) การเสริมสร้างความเป็นกัลยาณมิตรตามแนวพระพุทธศาสนามีจุดเริ่มต้นจากการมีผู้ชี้แนะแนวทางที่ดีงามและถูกต้องทั้งทางโลกและทางธรรม ซึ่งในเชิงลึกเพื่อนที่ดี คือบุคคลที่นำทางไปสู่ความเจริญทั้งด้านจิตใจ พฤติกรรม และสังคม (๒) กิจกรรมการเสริมสร้างการเป็นกัลยาณมิตร เช่น กิจกรรมค่ายลูกเสือ–เนตรนารี กิจกรรมพี่ดูแลน้อง โครงการเพื่อนช่วยเพื่อน และกิจกรรมโรงเรียนวิถีพุทธ (๓) แนวทางการเสริมสร้างกัลยาณมิตรตามหลักทิศ ๖ ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดสิงห์บุรี คือ ๑) การให้การศึกษาความรู้เกี่ยวกับหลักพุทธธรรมคือกัลยาณมิตรแก่นักเรียน ๒) การใช้บทบาทของครอบครัว ชุมชน และครู เป็นต้นแบบในการปลูกฝังลักษณะกัลยาณมิตร ๓) จัดกิจกรรมที่ส่งเสริมความใกล้ชิดระหว่างนักเรียน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
1.
บัวเพ็ง จ, สิงห์สุนีย์ ป. แนวทางการเสริมสร้างกัลยาณมิตรตามหลักทิศ ๖ ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น ในจังหวัดสิงห์บุรี. JGSR [อินเทอร์เน็ต]. 28 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 3 มกราคม 2026];21(3):142-53. available at: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JGSR/article/view/281571
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

๑. ภาษาไทย

ก. ข้อมูลปฐมภูมิ

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙.

ข. ข้อมูลทุติยภูมิ

(๑) หนังสือ:

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต, ๒๕๕๙), ๒๕๕๙.

วิภาพร มาพบสุข. มนุษยสัมพันธ์. กรุงเทพมหานคร: ซีเอ็ดยูเคชั่น, ๒๕๔๓.

สมโภชน์ เอี่ยมสุภาษิตและศศิลักษณ์ ขยันกิจ. การเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย. ในประมวลสาระ ชุดวิชาหลักการและแนวคิดทางการปฐมวัยศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ ๒. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, ๒๕๕๖.

(๒) วิทยานิพนธ์:

กฤษฎา สีจันทร์ฮด. “ศึกษาหลักกัลยาณมิตรธรรม ๗ ในพระไตรปิฎกสำหรับครู”. สารนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาพระพุทธศาสนา, บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗.

(๓) บทความ:

ปัทมาภรณ์ สุขสมโสด และปฐมพงษ์ พุ่มพฤกษ์. “ผลกระทบของการใช้สื่อสังคมออนไลน์ต่อการเปลี่ยนแปลงค่านิยมวัยรุ่นในพระนครศรีอยุธยา”. วิชาการอยุธยาศึกษา. ปีที่ ๑๓ ฉบับที่ ๑ (มกราคม - มิถุนายน ๒๕๖๔): ๑๒๕.

พระครูปลัดสัมพิพัฒนธรรมาจารย์. “มนุษยสัมพันธ์ตามหลักกัลยาณมิตร”. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม (จพส). ปีที่ ๔ ฉบับที่ ๒ (กรกฎาคม - ธันวาคม ๒๕๖๑): ๑๐๙.

พระครูสมุห์สุขเกษม สุขเขโม (โรจน์พงศ์เกษม) และคณะ. “วิเคราะห์ความสัมพันธ์ความเคารพกับทิศ ๖ ในสังคมไทย”. บัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค., ปีที่ี ๑๑ ฉบับที่ ๒ (พฤษภาคม - สิงหาคม ๒๕๖๖): ๒๒.

พระครูสุนทรเขมาภินันท์. “ปัญหาการคบมิตรของเด็กและเยาวชนในสังคมไทย พุทธบูรณาการเข้ากับหลักธรรมในคัมภีร์มังคลัตทีปนี”. วิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง. ปีที่ ๗ ฉบับที่ ๑ (มกราคม – มิถุนายน ๒๕๖๑): ๒๖๘.

(๔) เอกสารที่ไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่และเอกสารอื่น ๆ:

สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสิงห์บุรี. รายงานคุณภาพชีวิตของประชาชนจังหวัดสิงห์บุรี ปี ๒๕๖๗. กรมการพัฒนาชุมชน, ๒๕๖๗. (อัดสำเนา).

สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสิงห์บุรี. รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดสิงห์บุรี ประจำปี ๒๕๖๗. กลุ่มนโยบายและวิชาการ, ๒๕๖๗. (อัดสำเนา).

๒. ภาษาอังกฤษ

Secondary Sources

Articles:

Ruby Jiang, “Child Education Strategies based on Erikson’s Theory”, Journal of Education and Educational Research, Vol 4, No. 2, 2023.