A การสังเคราะห์ตัวชี้วัดคุณภาพการสอบบัญชีเชิงผลลัพธ์และการวิจัยในอนาคต: กรณีศึกษาประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์ตัวชี้วัดคุณภาพการสอบบัญชีเชิงผลลัพธ์ วิเคราะห์ข้อจำกัด และเสนอแนวทางการวิจัยในอนาคต โดยใช้การวิจัยเอกสารจากฐานข้อมูลวิชาการสากลและงานวิจัยในประเทศไทย ผลการศึกษาพบว่าตัวชี้วัดคุณภาพการสอบบัญชีเชิงผลลัพธ์ที่นิยมใช้ ได้แก่ รายการคงค้างตามดุลยพินิจ (Discretionary accruals) ซึ่งสะท้อนคุณภาพการสอบบัญชีในมุมมองของความเชื่อมั่นต่อรายงานทางการเงินของผู้ใช้งบการเงิน และบ่งชี้ถึงระบบกำกับดูแลกิจการและการควบคุมภายในของกิจการ และเรื่องสำคัญในการตรวจสอบ (Key Audit Matters: KAMs) ซึ่งเป็นองค์ความรู้ใหม่ที่ช่วยแก้ไขข้อจำกัดในการให้ความเห็นของผู้สอบบัญชี โดยสามารถระบุประเด็นที่มีความเสี่ยงสูงจากผลการตรวจสอบและการใช้ความระมัดระวังในการปฏิบัติงาน
อย่างไรก็ตามตัวชี้วัดก็มีข้อจำกัดเฉพาะตัว เช่น การแก้ไขงบการเงินนั้นอาจเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงมาตรฐานมากกว่าข้อบกพร่องในการตรวจสอบ ส่วนรายการคงค้างตามดุลยพินิจมีความอ่อนไหวต่อแบบจำลองการวัดที่แตกต่างกัน เป็นต้น จากการสังเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการประเมินคุณภาพการตรวจสอบในบริบทของประเทศไทยต้องอาศัยการผสมผสานเพื่อให้บรรลุการประเมินที่ครอบคลุม การศึกษาในอนาคตจึงควรมีการวิจัยเชิงปริมาณเพิ่มเติมในประเด็นการรับรู้ของตลาด และการศึกษาเชิงลึกของ KAMs ในตลาดทุนที่มีขนาดกลางและขนาดเล็ก เพื่อเพิ่มความเข้าใจทั้งในมิติเชิงวิชาการและเชิงวิชาชีพ
Article Details
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารสภาวิชาชีพบัญชี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารสภาวิชาชีพบัญชี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสภาวิชาชีพบัญชี หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำข้อมูลทั้งหมดหรือบางส่วนไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารสภาวิชาชีพบัญชี ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Abbott, L. J., & Buslepp, W. L. (2021). The Impact of the PCAOB Triennial Inspection Process on Inspection Year and Non-Inspection Year Audits. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 40(2), 1–21. https://doi.org/10.2308/AJPT-18-150
Abernathy, J. L., Barnes, M., Stefaniak, C., & Weisbarth, A. (2017). An international perspective on audit report lag: A synthesis of the literature and opportunities for future research. International Journal of Auditing, 21(1), 100–127. https://doi.org/10.1111/ijau.12083
Adrian, C., & Wright, S. (2020). Perceptions of shareholders and directors on corporate governance: What we learn about director primacy. Accounting & Finance, 60(S1), 1209–1236. https://doi.org/10.1111/acfi.12418
Ashton, R. H., Willingham, J. J., & Elliott, R. K. (1987). An empirical analysis of audit delay. Journal of Accounting Research, 25(2), 275–292. https://doi.org/10.2307/2491018
Berglund, N. R., Draeger, M., & Sterin, M. (2022). Management’s Undue Influence over Audit Committee Members: Evidence from Auditor Reporting and Opinion Shopping. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 41(1), 49–74. https://doi.org/10.2308/AJPT-2020-054
Boonlert-U-Thai, K., & Muttanachai, S. (2023). Influence of external and internal auditors on key audit matters (KAMs) reporting in Thailand. Cogent Business & Management, 10(3), Article 2256084. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2256084
Bottares, J., Ekasingh, E., & Sarapaivanich, N. (2018). Relationship between Auditor Reports and Earnings Quality of Companies Listed on The Stock Exchange of Thailand. Journal of Accountancy and Management, 10(4), 183–197.
Brasel, K., Doxey, M., Grenier, J., & Reffett, A. (2016). Risk disclosure preceding negative outcomes: The effects of reporting critical audit matters on judgments of auditor liability. The Accounting Review, 91(5), 1345–1362. https://doi.org/10.2308/accr-51380
Bratten, B., Causholli, M., & Sulcaj, V. (2022). Overseeing the External Audit Function: Evidence from Audit Committees’ Reported Activities. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 41(4), 1–31. https://doi.org/10.2308/AJPT-2020-106
Callen, J. L., Fang, X., Xin, B., & Zhang, W. (2020). Capital Market Consequences of Audit Office Size: Evidence from Stock Price Crash Risk. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 39(2), 1–26. https://doi.org/10.2308/ajpt-18-015
Cassell, C. A., Myers, L. A., Seidel, T. A., & Zhou, J. (2016). The Effect of Lame Duck Auditors on Management Discretion: An Empirical Analysis. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 35(3), 51–73. https://doi.org/10.2308/ajpt-51378
Chaiwong, D., Saramath, P., & Tansunpong, S. (2022). The Effect of Audit Quality on the Relationship between Internal Control and Financial Reporting Quality of Listed Companies on the Stock Exchange of Thailand. Maejo Business Review, 4(2), 85–108.
Chang, X., Dasgupta, S., & Hilary, G. (2009). The Effect of Auditor Quality on Financing Decisions. The Accounting Review, 84(4). https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.4.1085
Chen, C., Lin, C., & Lin, Y. (2008). Audit partner tenure, audit firm tenure, and discretionary accruals: Does long auditor tenure impair earnings quality? Contemporary Accounting Research, 25(2), 415–445. https://doi.org/10.1506/car.25.2.5
Christensen, B. E., Newton, N. J., & Wilkins, M. S. (2022). The PCAOB Inspection Process: A Client-Level Analysis of a Large Firm’s Experience. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 41(4), 33–56. https://doi.org/10.2308/AJPT-2020-143
Ciconte, W., Knechel, W. R., & Mayberry, M. A. (2022). Investments in Auditor-Provided Non-Audit Services and Future Operating Performance. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 41(2), 141–146. https://doi.org/10.2308/AJPT-19-050
DeAngelo, L. E. (1981). Auditor size and audit quality. Journal of Accounting and Economics, 3(3), 183–199. https://doi.org/10.1016/0165-4101(81)90002-1
Dechow, P. M., Sloan, R. G., & Sweeney, A. P. (1995). Detecting earnings management. The Accounting Review, 70(2), 193–225.
DeFond, M., & Zhang, J. (2014). A review of archival auditing research. Journal of Accounting and Economics, 58(2–3), 275–326. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2014.09.002
Duh, R.-R., Knechel, W. R., & Lin, C.-C. (2020). The Effects of Audit Firms’ Knowledge Sharing on Audit Quality and Efficiency. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 39(2), 51–79. https://doi.org/10.2308/ajpt-52597
Eutsler, J. (2020). Risky Business: Assessing the Generalizability of the PCAOB’s Risk-Based Inspection Reports for Annually Inspected Audit Firms. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 39(2), 117–138. https://doi.org/10.2308/ajpt-18-122
Francis, J. R. (2011). A Framework for Understanding and Researching Audit Quality. AUDITING: A Journal of Practice & Theory, 30(2), 125–152. https://doi.org/10.2308/ajpt-50006
Goh, B. W., Lee, J., & Wang, M. (2024). Informativeness of Key Audit Matters Evidence from China. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 43(3), 139–164. https://doi.org/10.2308/AJPT-2020-099
Hossain, S., Monroe, G. S., Wilson, M., & Jubb, C. (2016). The effect of networked clients’ economic importance on audit quality. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 35(4), 79–103. https://doi.org/10.2308/ajpt-51451
Huang, T.-C., Chen, C., Kaplan, S. E., & Lin, Y.-H. (2021). Audit Partners’ Co-Working Experience and Audit Outcomes. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 40(2), 133–160. https://doi.org/10.2308/AJPT-18-163
International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB). (2014). A framework for audit quality: Key elements that create an environment for audit quality. Retrieved from. Retrieved from https://www.ifac.org/_flysystem/azure-private/publications/files/A-Framework-for-Audit-Quality-Key-Elements-that-Create-an-Environment-for-Audit-Quality-2.pdf
Jones, J. J. (1991). Jones, J. J. (1991). Earnings management during import relief investigations. Journal of Accounting Research, 29(2), 193–228. https://doi.org/10.2307/2491047
Kaewprapa, K., Moonmuang, K., & Jaturat, M. (2021). The Relationship of Key Audit Matters in an Auditor’s Report and Earnings Quality of Listed Companies in the Stock Exchange of Thailand in the SET100 Index. Journal of Accountancy and Management, 13(3), 137–153.
Kalita, N., & Tiwari, R. K. (2023). Audit Quality Review: An Analysis Projecting the Past, Present, and Future. Scientific Annals of Economics and Business, 70(3), 353–377. https://doi.org/10.47743/saeb-2023-0032
Kang, Y., Ma, Y., & Wang, F. (2025). How regulatory penalties mitigate financial fraud contagion within director networks: The mediating effect of auditors and independent directors. Kybernetes. https://doi.org/10.1108/K-06-2024-1572
Kealey, B. T., Lee, H. Y., & Stein, M. T. (2007). The Association between Audit‐Firm Tenure and Audit Fees Paid to Successor Auditors: Evidence from Arthur Andersen. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 26(2), 95–116. https://doi.org/10.2308/aud.2007.26.2.95
Khavis, J. A., & Krishnan, J. (2021). Employee Satisfaction and Work-Life Balance in Accounting Firms and Audit Quality. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 40(2), 161–192. https://doi.org/10.2308/AJPT-18-029
Kitiwong, W., Ekasingh, E., & Sarapaivanich, N. (2024). The new audit report with key audit matters: Lessons from Thailand’s first implementation. Accounting & Finance, 64(2), 1769–1803. https://doi.org/10.1111/acfi.13199
Kitiwong, W., & Sarapaivanich, N. (2020). Consequences of the implementation of expanded audit reports with key audit matters (KAMs) on audit quality. Managerial Auditing Journal, 35(8), 1095–1119. https://doi.org/10.1108/maj-09-2019-2410
Knechel, W. R., Krishnan, G. V., Pevzner, M., Shefchik, L. B., & Velury, U. K. (2013). Audit Quality: Insights from the Academic Literature. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 32(1), 385–421. https://doi.org/10.2308/ajpt-50350
Knechel, W. R., & Payne, J. L. (2001). Additional evidence on audit report lag. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 20(1), 137–146.
Knechel, W. R., & Sharma, D. S. (2012). Auditor-Provided Nonaudit Services and Audit Effectiveness and Efficiency: Evidence from Pre- and Post-SOX Audit Report Lags. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 31(4), 85–114. https://doi.org/10.2308/ajpt-10298
Knechel, W. R., & Vanstraelen, A. (2007). The relationship between auditor tenure and audit quality implied by going concern opinions. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 26(1), 113–131.
Kothari, S. P., Leone, A. J., & Wasley, C. E. (2005). Performance Matched Discretionary Accrual Measures. Journal of Accounting and Economics, 39(1), 163–167. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2004.11.002
Krishnamoorthy, G., Bruynseels, L., De Groote, S., Wright, A. M., & Van Peteghem, M. (2023). The Accounting Financial Expertise of the Audit Committee Chair and Oversight Effectiveness. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 42(1), 75–100. https://doi.org/10.2308/AJPT-19-088
Krishnan, J., & Li, M. (2023). Are Referred-To Auditors Associated with Lower Audit Quality and Efficiency? Auditing: A Journal of Practice & Theory, 42(1), 101–124. https://doi.org/10.2308/AJPT-18-141
Krongboon, W., & Dampitakse, K. (2022). Audit quality, Debt ratios and Cash Flow from Operating Activities affecting on earnings management of listed companies on The Stock Exchange of Thailand. INTERDISCIPLINARY SOCIAL SCIENCES AND COMMUNICATION JOURNAL, 5(3), 86–96.
Leuz, C., Nanda, D., & Wysocki, P. D. (2003). Earnings management and investor protection: An international comparison. Journal of Financial Economics, 69(3), 505–527. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(03)00121-1
Lu, M., Simnett, R., & Zhou, S. (2023). Using the Same Provider for Financial Statement Audit and Assurance of Extended External Reports: Choices and Consequences. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 42(1), 125–21. https://doi.org/10.2308/AJPT-19-080
Marie L’Huillier, B. (2014). What does “corporate governance” actually mean? Corporate Governance, 14(3), 300–319. https://doi.org/10.1108/CG-10-2012-0073
Montenegro, T. M., & Brás, F. A. B. (2018). A Review of the Concept and Measures of Audit Quality across Three Decades of Research. Nternational Journal of Accounting, Auditing and Performance Evaluation, 14(2–3), 183–253. https://doi.org/10.1504/IJAAPE.2018.091063
Nelson, M. W. (2009). A Model and Literature Review of Professional Skepticism in Auditing. AUDITING: A Journal of Practice & Theory, 28(2), 1–34. https://doi.org/10.2308/aud.2009.28.2.1
Nithibandanseree, P., Ekasingh, E., & Saraphaiwanich, N. (2019). The Moderating Role of Type of Audit Firm on the Relationship between Good Corporate Governance and Audit Report Lag of Companies Listed on The Stock Exchange of Thailand. WMS Journal of Management, 8(3), 22–36.
Peecher, M. E., & Piercey, M. D. (2008). Judging audit quality in light of adverse outcomes: Evidence of outcome bias and reverse outcome bias. Contemporary Accounting Research, 25(1), 243–274. https://doi.org/10.1506/car.25.1.10
Pittman, J. A., & Zhao, Y. (2021). Auditor Responses to and Prevention of Non-Income-Increasing Misreporting: Evidence from Audit Fees and Restatements. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 40(3), 127–153. https://doi.org/10.2308/AJPT-18-115
Piyawiboon, C. (2015). Audit quality, effectiveness of board audit committee and earning quality. Review of Integrative Business and Economics Research, 4(2), 366–377.
Salehi, M., Fakhri Mahmoudi, M. R., & Daemi Gah, A. (2019). A meta-analysis approach for determinants of effective factors on audit quality: Evidence from emerging market. Journal of Accounting in Emerging Economies, 9(2), 287–312. https://doi.org/10.1108/JAEE-03-2018-0025
Samakketkarnpol, S. (2019). Key Audit Matters, Audit Quality and Earnings Management of Initial Public Offerings In The Stock Exchange of Thailand. SUTHIPARITHAT JOURNAL, 33(108), 210–225.
Sharma, D. S., Tanyi, P. N., & Litt, B. A. (2017). Costs of Mandatory Periodic Audit Partner Rotation: Evidence from Audit Fees and Audit Timeliness. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 79–103(36), 1. https://doi.org/10.2308/ajpt-51515
Srikaew, B., & Thunputtadom, P. (2019). The Relationship between Audit Quality and Cost of Capital in Stock Exchange of Thailand. Journal of Accountancy and Management, 11(3), 14–28.
Srisukont, S., Petchchedchoo, P., Kumsuprom, S., & Nonthaleerak, P. (2020). The Impact of Audit Environments On Audit Quality Of Thai Listed Firms: CLMV Index. SUTHIPARITHAT JOURNAL, 34(111), 223–242.
Suksala, K., & Chanaklang, A. (2019). The Relationship between Audit Industry Specialization and Audit Quality of Complex and Non-Complex Industries: Case Study of Listed Company in the Stock Exchange of Thailand. KKBS JOURNAL of Business Administration and Accountancy, 3(2), 37–54.
Suttipun, M. (2021). Impact of key audit matters (KAMs) reporting on audit quality: Evidence from Thailand. Journal of Applied Accounting Research, 22(5), 869–882. https://doi.org/10.1108/jaar-10-2020-0210
Tammasaroch, M., Kulroop, D., & Pongpanpattana, J. (2024). The Relationship between Audit Quality on Firms’ Market Value of Thai Listed Companies SET 100 Group. The Journal of Accounting Review Chiang Rai Rajabhat University, 9(1), 212–226.
Thailand Federation of Accounting Professions (TFAP). (2014). Audit Quality Focus. FAP Newsletter No.18. Retrieved from https://www.tfac.or.th/upload/9414/Og69Ha0Hko.pdf
Thanyawee, P., & Orapan, Y. (2020). Key audit matter and auditor liability: Evidence from auditor evaluators in Thailand. Journal of Applied Accounting Research, 21(4), 741–762. https://doi.org/10.1108/JAAR-10-2019-0147
Uthayapong, T., & Janjarasjit, S. (2024). The Relationship between Board Composition and Audit Quality: A Case Study of Thai Listed Companies. Journal of Humanities and Social Sciences Nakhon Phanom University, 14(1), 18–33.
Vichitsarawong, T., & Sompong, P. (2015). Do audit opinions reflect earnings persistence? Managerial Auditing Journal, 30(3), 244–276.
Wuttichindanon, S., & Panya, I. (2020). Determining factors of key audit matter disclosure in Thailand. Pacific Accounting Review, 32(4), 563–584. https://doi.org/10.1108/PAR-01-2020-0004
