พระมหากรุณาธิคุณปกห่มประชาชนชาวไทยทั้งแผ่นดิน :ศึกษาจากคำราชาศัพท์ในคำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พุทธศักราช 2522-2533

ผู้แต่ง

  • ประภัสสร ภัทรนาวิก สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ

คำสำคัญ:

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี, คำราชาศัพท์, คำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณ

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์คำราชาศัพท์ที่ปรากฏในคำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี  ในโอกาสที่มหาวิทยาลัยต่างๆ ได้ขอพระราชทานทูลเกล้าฯ ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์  ในช่วงปีพุทธศักราช 2522 - 2533 อันเป็นช่วงสิบสองปีแรกของการประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณในโอกาสดังกล่าว มีข้อมูลทั้งสิ้น 32 ฉบับ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบพรรณนาวิเคราะห์  ผลการศึกษาพบว่าคำราชาศัพท์ 3 ลักษณะ  คือ คำราชาศัพท์ที่เป็นวิสามานยนาม  คำราชาศัพท์ที่เป็นสามานยนาม และคำราชาศัพท์ที่เป็นคำกริยา ปรากฏอย่างสม่ำเสมอในทุกฉบับ  ส่วนการใช้คำราชาศัพท์อาจใช้เพื่อการยอพระเกียรติราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณ  ใช้เพื่อสื่อสารว่าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการ และพระราชกรณียกิจทั้งหลายนั้นส่งผลประโยชน์สู่ประชาชนชาวไทย  การใช้คำราชาศัพท์นี้ทำให้ผู้วิจัยสรุปได้ว่า “สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นผู้สรรค์สร้างผลประโยชน์ในการบำบัดทุกข์บำรุงสุขและพระราชทานผลประโยชน์นั้นให้แก่ประชาชน” ส่วนกรณีการใช้คำสามัญที่หมายถึง ประชาชนชาวไทย ทำให้ผู้วิจัยสรุปได้ว่า“ผู้ที่ได้รับผลประโยชน์จากพระราชกรณียกิจ คือ ประชาชนชาวไทยทุกหมู่เหล่าทุกทิศานุทิศทั้งแผ่นดิน” การศึกษาวิจัยคำราชาศัพท์ในคำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณนี้ทำให้ประจักษ์ว่าพระมหากรุณาธิคุณนี้หาที่สุดมิได้  และทำให้เข้าใจและเข้าถึงความคิดรวบยอด คือ “พระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีปกห่มประชาชนชาวไทยทั้งแผ่นดิน” 

Downloads

Download data is not yet available.

References

เก๋ แดงสกุล. (2556). กวีนิพนธ์เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี : แนวคิดและกลวิธีการสร้างวรรณศิลป์ (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เก๋ แดงสกุล. (2558). ราชสุดาอาศิรพาทพิสิฐ แนวคิดเรื่องขัตติยนารีและกลวิธีการใช้คำประพันธ์ในกวีนิพนธ์เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. กรุงเทพฯ : นิติธรรมการพิมพ์.

นววรรณ พันธุเมธา. (2547). คลังคำ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

นววรรณ พันธุเมธา. (2559). ไวยากรณ์ไทย (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ : โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ภาณุ สังขะวร. (2527). ความสัมพันธ์ทางอรรถศาสตร์ระหว่างคำนามกับคำกริยาในประโยคภาษาไทย (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. (2549). ประมวลคำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : นานมีบุคส์พับลิเคชั่น.

ศศิวิมล ผลิตาภรณ์. (2544). ลักษณะภาษาในพระราชนิพนธ์ประเภทสารคดีท่องเที่ยวในสมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ. (2555). ราชาศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : สำนักงาน.

เสาวณิต วิงวอน. (2530). การศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรมยอพระเกียรติ (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เผยแพร่แล้ว

2022-06-27