การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ตามหลักพุทธธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา 2) เพื่อพัฒนากระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ตามหลักพุทธธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา และ 3) เพื่อประเมินกระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ตามหลักพุทธธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธีพหุระยะ แยกระยะการวิจัยออกเป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 297 คน ระยะที่ 2 การพัฒนากระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป/คน และการสนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 9 รูป/คน และระยะที่ 3 การประเมินคุณภาพกระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 รูป/คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ของผู้บริหารสถานศึกษาในภาพรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมาก 2) กระบวนการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์ตามหลักพุทธธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาเป็นพุทธนวัตกรรมทางการบริหารการศึกษา คือ กระบวนการผู้นำตื่นรู้เชิงกลยุทธ์ ซึ่งเป็นกระบวนการที่บูรณาการความคล่องตัวเชิงกลยุทธ์เข้ากับองค์ธรรมโพชฌงค์ 7 ขับเคลื่อนผ่าน 4 มิติ ประกอบด้วย มิติพุทธิปัญญา มิติการขับเคลื่อน มิติการกำกับเสถียรภาพ และมิติการประเมินผล โดยแปลงสู่การปฏิบัติผ่านกิจกรรมเชิงกลยุทธ์ จำนวน 5 กิจกรรม และ 3) ผลการประเมินคุณภาพนวัตกรรมโดยผู้ทรงคุณวุฒิ พบว่า มีความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด สะท้อนให้เห็นว่าพุทธนวัตกรรมนี้มีความสมบูรณ์เชิงประจักษ์ สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับพฤติกรรมการบริหารจัดการของผู้บริหารสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิผล