การบริหารขับเคลื่อนสถานศึกษาขนาดเล็กโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

ในบริบทของสถานศึกษาขนาดเล็กในประเทศไทย ซึ่งมีจำนวนมากกว่า 50% ของสถานศึกษาทั้งประเทศ โรงเรียนขนาดเล็กเหล่านี้มักประสบปัญหาในการจัดการด้านบุคลากร ทรัพยากร และการบริหารอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่มีข้อจำกัดด้านงบประมาณและจำนวนครู การดำเนินงานของโรงเรียนต้องพึ่งพาความสามารถของผู้อำนวยการสถานศึกษาเป็นหลัก ซึ่งต้องรับบทบาทหลากหลาย ทั้งด้านการสอน การบริหาร และการประสานงานกับชุมชน ในขณะเดียวกัน กระแสการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) ได้เข้ามามีบทบาทในภาคการศึกษา โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้เสนอกรอบสมรรถนะ AI สำหรับนักเรียน ซึ่งสนับสนุนให้สถานศึกษาใช้ AI ในการเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ การบริหารจัดการ และการสื่อสารกับชุมชน ซึ่งบทความนี้นำเสนอแนวทางการบริหารสถานศึกษาขนาดเล็กด้วยการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ ใน 5 ด้าน ได้แก่ การจัดการเรียนรู้ การวางแผนและตัดสินใจ ความปลอดภัยของนักเรียน ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน และการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยมีกรณีศึกษาจากโรงเรียนวัดบ้านลำนัง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิจิตร เขต 1 ซึ่งใช้ AI Tools เช่น Dashboard, Chatbot, Predictive Analytics และ Generative AI มาสนับสนุนการวิเคราะห์ข้อมูล การวางแผน และการสร้างความสัมพันธ์กับผู้ปกครองอย่างเป็นระบบ ผลลัพธ์ที่ได้แสดงให้เห็นถึงการเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้ ความแม่นยำในการตัดสินใจ และความเชื่อมั่นของชุมชนที่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยข้อเสนอในบทความนี้เน้นให้สถานศึกษาขนาดเล็กปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์การบริหารจากรูปแบบดั้งเดิมสู่ระบบการบริหารจัดการขับเคลื่อนฐานข้อมูล โดยใช้ปัญญาประดิษฐ์เป็นผู้ช่วยที่ “ฉลาด ยืดหยุ่น และโปร่งใส” เสริมสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้แก่ครูและบุคลากรทางการศึกษา และออกแบบนโยบายด้านจริยธรรมเทคโนโลยี เพื่อให้สถานศึกษาขนาดเล็กสามารถพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้กับนักเรียนได้อย่างยั่งยืนในศตวรรษที่ 21 อย่างแท้จริง