การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมการวิจัย ในการจัดการเรียนรู้ สำหรับครูโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ ๑) ศึกษาองค์ประกอบและตัวชี้วัดของวัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้สำหรับครูโรงเรียนประถมศึกษา ๒) ศึกษาสภาพ ความคาดหวังและความต้องการจำเป็น ในการเสริมสร้างวัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้สำหรับครูโรงเรียนประถมศึกษา ๓) พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้สำหรับครูโรง๓เรียนประถมศึกษา และ ๔) ศึกษาผลการทดลองใช้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาสภาพ และความคาดหวังเกี่ยวกับวัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ คือ ครูผู้สอนระดับประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ ปีการศึกษา ๒๕๖๐ จำนวน ๓๒๗ คน ได้มาจากการสุ่ม แบบหลายขั้นตอน (Multi-stage Random Samplings) กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างด้วยตารางเครจซี่และมอร์แกน และกลุ่มตัวอย่างในการทดลองใช้หลักสูตร คือ ครูผู้สอนระดับประถมศึกษาในกลุ่มโรงเรียนโนนสว่างโป่งเปือยไคสี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบึงกาฬ ปีการศึกษา ๒๕๖๐ จำนวน ๑๔ คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถามสภาพและความคาดหวังเกี่ยวกับการเสริมสร้างวัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ หลักสูตร คู่มือการใช้หลักสูตร แบบทดสอบความรู้เกี่ยวกับการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินตนเองเกี่ยวกับความเชื่อที่มีต่อการวิจัย แบบประเมินตนเองเกี่ยวกับการใช้การวิจัยในการจัดการเรียนรู้ และแบบสอบถามความพึงพอใจของครูต่อหลักสูตร สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบ Wilcoxon signed-ranks test

        ผลการวิจัยพบว่า

             ๑. วัฒนธรรมการวิจัยในการจัดการเรียนรู้มี ๓ องค์ประกอบ ๔๕ ตัวชี้วัด ดังนี้ องค์ประกอบที่ ๑ ความรู้เกี่ยวกับการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ มี ๑๓ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๒ ความเชื่อที่มีต่อการวิจัย มี ๑๘ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๓ การใช้การวิจัยในการจัดการเรียนรู้ อย่างสม่ำเสมอ มี ๑๔ ตัวชี้วัด

             ๒. ผลการศึกษาสภาพ ความคาดหวัง และความต้องการจำเป็น พบว่า สภาพโดยรวมอยู่ในระดับน้อย (= ๑.๘๑, S.D.=๐.๑๗) ความคาดหวังโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (= ๔.๕๕, S.D.=๐.๐๙) และความต้องการจำเป็นทุกองค์ประกอบมีค่า PNI_modified เกิน ๐.๓๐

             ๓. หลักสูตรฝึกอบรมที่พัฒนาขึ้น มี ๘ องค์ประกอบ คือ ๑) ความเป็นมา ๒) หลักการ ๓) จุดมุ่งหมาย ๔) องค์ประกอบวัฒนธรรมการวิจัย ๕) โครงสร้างเนื้อหา ๖) กิจกรรม ๗) สื่อและ แหล่งเรียนรู้ และ ๘) การวัดและประเมินผล ส่วนโครงสร้างเนื้อหา มี ๗ หน่วย ได้แก่ หน่วยที่ ๑ ปฐมนิเทศ “ครูผู้มีวัฒนธรรมการวิจัยเป็นอย่างไร” หน่วยที่ ๒ การวิจัยกับการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ ๓ เริ่มต้นอย่างไรกับการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ ๔ ดำเนินการอย่างไรให้การวิจัยประสบความสำเร็จ หน่วยที่ ๕ ร้อยเรียงและนำเสนอความสำเร็จของการวิจัยในการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ ๖ นำความรู้สู่ปฏิบัติการวิจัยในสถานการณ์จริง และหน่วยที่ ๗ การสัมมนาประเมินผลและสรุปผลการฝึกอบรม โดยมีการอบรมที่ห้องอบรม ๓ วัน (๑๘ ชั่วโมง) และปฏิบัติงานวิจัยที่โรงเรียน ๔ สัปดาห์ ใช้กิจกรรมการฝึกอบรมตามแนวทางโรงเรียนเป็นฐาน การคิดสะท้อน และการเรียนรู้ในวัยผู้ใหญ่

             ๔. ผลการทดลองใช้หลักสูตร พบว่า

                 ๔.๑ วัฒนธรรมการวิจัยด้านความรู้ของครู หลังการอบรมสูงกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕

                 ๔.๒ วัฒนธรรมการวิจัยด้านความเชื่อที่มีต่อการวิจัยของครู หลังการอบรมสูงกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕

                 ๔.๓ วัฒนธรรมการวิจัยด้านการใช้การวิจัยในการจัดการเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอของครู หลังการอบรมอยู่ในระดับมากที่สุด (= ๔.๕๔, S.D.=๐.๑๘) และสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ที่ ๓.๕๑

                 ๔.๔ ความพึงพอใจของครูต่อการใช้หลักสูตรฝึกอบรมอยู่ในระดับมากที่สุด (= ๔.๕๕, S.D.=๐.๐๘)