การพัฒนาธรรมนูญชุมชนเพื่อการเกษตรปลอดการเผา ตำบลแม่กาษา อ.แม่สอด จ.ตาก

บทคัดย่อ

         การวิจัยนี้ศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาธรรมนูญชุมชนเกษตรปลอดการเผาอย่างยั่งยืนในตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากการสนทนากลุ่มและการสัมภาษณ์ ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนประสบปัญหาหมอกควันและมลพิษทางอากาศจากการเผาในภาคการเกษตร ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจ แม้ชุมชนตระหนักถึงปัญหาและประสงค์จะปรับเปลี่ยน แต่ยังขาดความรู้ ทักษะ เทคโนโลยี และแรงจูงใจกระบวนการพัฒนาธรรมนูญฯ ดำเนินการโดยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน มีการจัดกิจกรรมเพื่อเปิดโอกาสให้ร่วมแสดงความคิดเห็นและตัดสินใจ ธรรมนูญฯ ที่พัฒนาขึ้นจึงมีความครอบคลุม เหมาะสมกับบริบทของชุมชน และมีมาตรการส่งเสริมการทำเกษตรปลอดการเผา เช่น การห้ามเผา การส่งเสริมการจัดการเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร การให้ความรู้ และการจัดตั้งกลไกการติดตามและประเมินผล  การวิจัยพบปัจจัยเอื้อต่อความสำเร็จของการพัฒนาและการนำธรรมนูญฯ ไปปฏิบัติ ได้แก่ ความร่วมมือของคนในชุมชน การสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชน และการมีผู้นำที่เข้มแข็ง เช่น ความเชื่อมโยงของปัญหาหมอกควันกับการเผา รูปแบบการมีส่วนร่วม มาตรการส่งเสริม และปัจจัยแห่งความสำเร็จ สามารถนำไปประยุกต์ใช้