จารึกบ้านพันดุง : มุมมองจากการอ่านและแปลใหม่

Phramaha Kaweesak  Wapeekunlaset

Authors

Phramaha Kaweesak Wapeekunlaset

Keywords:

Ban Phan Dung Inscription, Nakhon Ratchasima province, Hinduism, Buddhism

Abstract

Ban Phan Dung inscription was written in Sanskrit, inscribed with Post-Pallava script and dated Śaka 751 (829 AD). It was found in Phan Dung village, Khamtaleso district, Nakhon Ratchasima province. The purpose of this article was to study the inscription using a direct method of word transliteration; word translation into Thai and finally comparing them to the previous equivalents. The result of the research revealed that this was a very important and interesting inscription because it has shown the traces of coexistence between the two different groups of Hinduism and Buddhism. According to the new transliteration and translation, there were 4 issues different from previous ones: 1) Verse 1 was composed in Praharaṇakalikā metre, 2) The word as “ṛṣivedaturaṅgena” in verse 5 indicated an era, 3) There might not be a Brahmin named “Śrīdhīdharmmātmaka”, and 4) The day and month were mentioned in verse 9 (line 10). Besides, there were 3 issues to be observed: 1) palaeography, 2) grammar and language, and 3) social and historical aspects. According to these observations, it was assumed that there were multiple scribes and authors of this inscription, and the study also found that the inscription was related to Mueang Sema Inscription face 2 (971 AD).

References

กรมศิลปากร. (2529). จารึกในประเทศไทย เล่ม 4. กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร. 2559). จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 (พิมพ์ครั้งที่ 2 แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.

กรมศิลปากร. (2564). จารึกในประเทศไทย เล่ม 3 (พิมพ์ครั้งที่ 2 แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.

ก่องแก้ว วีระประจักษ์. (2563, มกราคม-กุมภาพันธ์). จารึกวัดพระงาม. ศิลปากร, 63(1), 4-15.

ชะเอม แก้วคล้าย. (2530, พฤศจิกายน-ธันวาคม). จารึกพระศรีวัตสะสร้างเทวรูป อักษรปัลลวะ ภาษาสันสกฤต. ศิลปากร, 31(5), 91-96.

เทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมเด็จพระ. (2521). จารึกพบที่ปราสาทพนมรุ้ง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาจารึกภาษาตะวันออก, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

ณัฐพล บ้านไร่ และชัยณรงค์ กลิ่นน้อย. (2564, มกราคม-เมษายน). ภูตสังขยาในคัมภีร์พฤหัตปาราศรโหราศาสตร์. มนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 18(1), น. 35-46.

พระคันธสาราภิวงศ์. (2551). วฤตตรัตนากร และวุตโตทยมัญชรี การศึกษาเชิงวิเคราะห์เปรียบเทียบฉันทลักษณ์. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตบาฬีศึกษาพุทโฆส นครปฐม.

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ มหาวีรวงศ์ นครราชสีมา. (ม.ป.ป.). ศิลาจารึกบ้านพันดุง. สืบค้นจาก https://www.finearts.go.th/mahavirawongmuseum/view/12487-ศิลาจารึกบ้านพันดุง--Ban-Phan-Doong-Stone-Inscription-

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. (2564). จารึกพันดุง. สืบค้นจาก https://db.sac.or.th/inscriptions/inscribe/detail/974

อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล. (2560). ภูตสังขยา: ศัพท์แทนจำนวนในวัฒนธรรมภาษาสันสกฤต. ใน คือรัตนะประดับนภา (น. 203-236). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อำไพ คำโท. (2549). จารึกเมืองเสมา. ใน รวมบทความและศิลาจารึก (น. 238-254). นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

Cœdès, G. (1937). Inscriptions du Cambodge Vol. I. Hanoi: Imprimerie d'Extrême-Orient.

Cœdès, G. (1954). Inscriptions du Cambodge Vol. VI. Paris: Imprimerie d'Extrême-Orient.

Estève, J. (2014). L'inscription K. 237 de Prāsāt Preaḥ Khsaet. Une caturmūrti insolite?. Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient, 100, p. 167-200.

Karandikar, M. A. & Karandikar, S. (1982). Bhaṭṭi-Kāvyam (Text with English Translation and Notes). Delhi: Motilal Banarsidass.

Monier-Williams, M. (1989). A Sanskrit-English Dictionary (Reprint). Delhi: Motilal Banarsidass.

Patel, D. (2020). Kedārabhaṭṭa: Vṛttaratnākara with Sulhaṇa's commentary Sukavihṛdayānandinī. Retrieved from http://gretil.sub.uni-goettingen.de/gretil/corpustei/transformations/html/sa_kedArabhaTTa-vRttaratnAkara-comm.htm

Pou, S. (2001). Stèle de Sema (Korat) (K.1141). In Nouvelles Inscriptions du Cambodge II&III (p. 115-118). Paris: École Française d’Extrême-Orient.

Sharan, M. K. (1974). Studies in Sanskrit Inscriptions of Ancient Cambodia. New Delhi: Abhinav Publications.

Shastri, S. V. (2014). Sanskrit Inscriptions of Thailand. Delhi: Vikas Computer & Printers.

Skilling, P. (2017). The Wat Maheyong Inscription (NS 10, K 407): The Thai-Malay Peninsula in the Wide World of Buddhist Material and Cultural Exchange. In Wannasarn Noonsuk (ed.), Peninsular Siam and Its Neighborhoods: Essays in Memory of Dr. Preecha Noonsuk (p. 55-79). Nakhon Si Thammarat: Cultural Council of Nakhon Si Thammarat Province.

Wisdom Library. (2021). Kosha, Kośa, Kosa, Kośā, Koṣā. Retrieved from https://www.wisdomlib.org/definition/kosha

Zakharov, A. (2019). The inscription K. 733 from Phnom Preah Vihear and the root Vidyā- in Cambodia. Bostok (Oriens), 5, p. 21-32.