คติชนการจัดการศพของชาวชุมชนสะดาวา จังหวัดปัตตานี : โครงสร้างหน้าที่และภูมิปัญญาในการธำรงสังคมมุสลิม
คำสำคัญ:
คติชน การจัดการศพ โครงสร้างหน้าที่ ชุมชนสะดาวาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์โครงสร้างหน้าที่ของคติชนการจัดการศพ
และเพื่อวิเคราะห์ภูมิปัญญาการธำรงสังคมมุสลิมของคติชนการจัดการศพของชาวชุมชนสะดาวา
จังหวัดปัตตานี ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม
ด้วยการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่มจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 คน ร่วมกับการศึกษาค้นคว้าจากข้อมูลเอกสารที่เกี่ยวข้อง จากนั้นผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จาก
การเก็บรวบรวมข้อมูลตามวัตถุประสงค์การวิจัยภายใต้กรอบแนวคิดในการวิจัย ผลการวิจัยพบว่า คติชน
การจัดการศพของชาวสะดาวา มีโครงสร้างหน้าที่แบบชัดแจ้ง 3 ประการ ได้แก่ 1) การจัดการศพ
อย่างถูกสุขลักษณะ 2) การหวังผลบุญและความเมตตาจากอัลลอฮ์ และ 3) การแจ้งข่าวการตาย
ให้สมาชิกชุมชนทราบ หน้าที่ซ่อนเร้น 3 ประการ ได้แก่ 1) การสร้างความทรงจำที่ดีต่อผู้ตาย 2) การสร้างสัมพันธภาพที่ดีในระบบเครือญาติ และ 3) การสร้างความสามัคคีในชุมชน ผลการศึกษาภูมิปัญญา
การธำรงสังคมมุสลิม พบภูมิปัญญา 4 ลักษณะ ได้แก่ 1) การควบคุมทางศีลธรรมด้วยหลักการแห่งอิสลาม
2) การรวมตัวเพื่อสร้างดุลยภาพ 3) การธำรงวัฒนธรรมท้องถิ่นของสังคมมุสลิม และ 4) การสร้าง
ความภาคภูมิใจในวัฒนธรรมท้องถิ่น ผลการวิจัยสามารถใช้ออกแบบและพัฒนานโยบายทางวัฒนธรรมของชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแก้ไขปัญหาทางสังคมด้วยคติชนท้องถิ่น และเป็นการบันทึกข้อมูล
ทางวัฒนธรรมของชาวสะดาวาสำหรับการศึกษาเชิงอนุรักษ์
Downloads
เอกสารอ้างอิง
วาริด เจริญราษฎร์. (2562). ทฤษฎีและระเบียบวิธีการศึกษาคติชนวิทยา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). นนทบุรี: เนชั่นไฮ 1954.
วาริด เจริญราษฎร์. (2568). คติชนในพิธีสมรสของชาวบันนังสาเรง : เอกภาพ ความเป็นสากล และการทดแทนเชิงหน้าที่ของสังคมมุสลิมสมัยใหม่. Journal of Arts and Thai Studies. 47(1), E4178, น. 1–16). ค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2568, จาก https://doi.org/10.69598/artssu.2025.4178.
สมาคมนักเรียนเก่าอาหรับ. (2542). พระมหาคัมภีร์อัลกุรอานพร้อมคำแปลภาษาไทย. มาดีนะฮ์: ศูนย์กษัตริย์ฟาฮัดเพื่อการพิมพ์อัลกุรอาน.
สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดปัตตานี. (2567). แผนปฏิบัติการพัฒนาอุตสาหกรรมจังหวัดปัตตานี ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570). ค้นเมื่อ 9 กรกฎาคม 2568, จาก https://pattani.industry.go.th/th/cms-of-443.
อับดุลสลาม เพชรทองคำ. (2567). อัลอีมาน บิลเยาวมิลอาคิร – การศรัทธาต่อวันสุดท้าย. หนังสือที่ระลึกงานศพโสรยา เรืองทอง. กรุงเทพมหานคร: สมาคมมัสยิดอันศอริสุนนะฮ์.
องค์การบริหารส่วนตำบลสะดาวา. (2568). ข้อมูลหน่วยงานตำบลสะดาวา. ค้นเมื่อ 1 กรกฎาคม 2568, จาก https://www.sadawa.go.th/history.php.
Durkheim, É. (1997). The division of labor in society. New York: Free Press.
Gabay, G., & Tarabeih, M. (2022). Death from COVID-19, Muslim death rituals and disenfranchised grief: A patient-centered care perspective. OMEGA - Journal of Death and Dying, 89(4), pp. 1492–1513. Retrieved July 9, 2025, from https://doi.org/10.1177/00302228221095717.
Merton, R. K. (1957). Social theory and social structure. Glencoe, IL: The Free Press.
Parsons, T. (1951). The social system. Glencoe, IL: The Free Press.
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations. (5th ed). New York: The Free Press.
Rubin, S. S., & Yasien-Esmael, H. (2004). Loss and bereavement among Israel's Muslims: Acceptance of God's will, grief, and the relationship to the deceased. OMEGA - Journal of Death and Dying. 49(2), pp. 149–162. Retrieved July 9, 2025, from https://doi.org/10.2190/0T8A-7Y0F-9VJX-9V7M.
Zorlu, S., Memis, A., & Yumusak, M. (2022). Religious and cultural practices of Muslims living in Central Anatolia on death and mourning: A qualitative study from Turkey. Journal of Religion and Health. 61(6), pp. 4934–4958. Retrieved July 9, 2025, from https://doi.org/10.1007/s10943-021-01389-3.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรีและบุคลากรท่านอื่น ๆ ในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใด ๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
