สติในบริบทตะวันตก พัฒนาการ กลไก และการวิเคราะห์เปรียบเทียบกับสติในพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) อธิบายพัฒนาการของการฝึกสติในบริบทตะวันตกจากกรอบ
เวชศาสตร์พฤติกรรมสู่กระบวนการจิตบำบัดและการส่งเสริมสุขภาวะทางจิต 2) สังเคราะห์แนวคิดเชิงกลไก
ที่ใช้อธิบายผลของ Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) และ Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) 3) เปรียบเทียบแนวคิดสติในบริบทตะวันตกกับสติในเชิงพุทธในมิติเป้าหมาย กลไก
และฐานจริยศาสตร์ และ 4) เสนอข้อเสนอเชิงประยุกต์ในการใช้สติเป็นเครื่องมือส่งเสริมสุขภาวะเชิงป้องกันทั้งในบริบททางการแพทย์และการศึกษาทำความเข้าใจในเชิงพุทธ บทความนี้ใช้การทบทวนเชิงสังเคราะห์แบบบรรยายจากเอกสารวิชาการ งานวิจัยคลาสสิกเกี่ยวกับ MBSR และ MBCT งานวิจัยร่วมสมัย และเอกสารทางพุทธศาสนาที่เกี่ยวข้อง ผลการสังเคราะห์พบว่า การฝึกสติในบริบทตะวันตกเริ่มจากการนำสติไปใช้
ในเวชศาสตร์พฤติกรรมเพื่อช่วยผู้ป่วยเรื้อรังจัดการความเจ็บปวด ความเครียด และการตอบสนอง
ต่อประสบการณ์ไม่พึงประสงค์ ต่อมาขยายสู่กระบวนการจิตบำบัด โดยเฉพาะ MBCT ซึ่งมุ่งป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำของภาวะซึมเศร้าผ่านกลไกการกำกับความสนใจ การถอนตัวออกจากความคิดอัตโนมัติ การยอมรับประสบการณ์ภายใน และการลดการคิดวนคิดซ้ำ เมื่อเปรียบเทียบกับสติในเชิงพุทธ พบว่า สติในเชิงพุทธ
มิได้เป็นเพียงเทคนิคในการกำกับความสนใจหรือการลดอาการทางจิตใจเท่านั้น หากเป็นองค์ธรรมที่สัมพันธ์กับศีล สมาธิ และปัญญา มีฐานทางจริยธรรม และมีเป้าหมายเพื่อการเห็นความจริงตามเหตุปัจจัย อันนำไปสู่การคลายความยึดมั่นถือมั่นและการดับทุกข์ บทความเสนอว่า การประยุกต์ใช้สติในบริบทไทยควรบูรณาการความเข้มแข็งของรูปแบบตะวันตกด้านโครงสร้างโปรแกรมและหลักฐานเชิงประจักษ์ เข้ากับความลึกซึ้ง
ของกรอบพุทธด้านจริยธรรมและปัญญา เพื่อให้สติเป็นเครื่องมือส่งเสริมสุขภาวะเชิงป้องกันที่เหมาะสม
ทั้งในบริบททางการแพทย์ การศึกษา การพัฒนาชีวิตอย่างรอบด้าน