หลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับการเปลี่ยนแปลงของสังคมสมัยใหม่: การวิเคราะห์เชิงรัฐศาสตร์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์หลักไตรลักษณ์ ได้แก่ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา ให้เป็นกรอบแนวคิดเชิงรัฐศาสตร์สำหรับอธิบายการเปลี่ยนแปลงของสังคมสมัยใหม่ โดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Analysis) และการสังเคราะห์เชิงแนวคิดจากองค์ความรู้ด้านพระพุทธศาสนาและรัฐศาสตร์ร่วมสมัย ผลการวิเคราะห์พบว่า หลักไตรลักษณ์สามารถประยุกต์เป็นกรอบวิเคราะห์พลวัตทางการเมืองและสังคมได้อย่างเป็นระบบ กล่าวคือ อนิจจังอธิบายความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้าง สถาบัน และระบอบการเมือง ทุกขังสะท้อนความเปราะบางของระบบอันเกิดจากความเหลื่อมล้ำ ความไม่เป็นธรรม และความตึงเครียดเชิงโครงสร้าง ส่วนอนัตตาอธิบายการกระจายตัวของอำนาจและการประกอบสร้างอัตลักษณ์ทางการเมืองในสังคมเครือข่าย บทความได้สังเคราะห์เป็น Tri-Lakkhana Political Model (TPM Model) ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) Structural Dynamics
(Anicca) (2) Systemic Tension (Dukkha) (3) Power Diffusion (Anatt) (4) Ethical Political Governance และ (5) Sustainable Political Society ซึ่งเชื่อมโยงหลักพุทธธรรมกับทฤษฎีรัฐศาสตร์ร่วมสมัยอย่างเป็นระบบ องค์ความรู้ดังกล่าวช่วยขยายบทบาทของหลักไตรลักษณ์จากหลักธรรม
เชิงจริยศาสตร์ไปสู่กรอบการวิเคราะห์รัฐศาสตร์ที่สามารถประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ การพัฒนาสถาบันทางการเมือง และการจัดการความขัดแย้งในสังคมร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชัยวัฒน์ สถาอานันท์. (2559). อำนาจความรุนแรงและการใช้เหตุผลทางการเมือง. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2561). ประชาธิปไตยที่มีกษัตริย์อยู่เหนือการเมือง: ว่าด้วยประวัติศาสตร์การเมืองไทยร่วมสมัย. ฟ้าเดียวกัน.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2562). การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี. มติชน.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2564). พุทธสันติวิธี: การจัดการความขัดแย้งด้วยหลักพระพุทธศาสนา. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2555). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). ผลิธัมม์.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2562). ปรัชญาทางสังคมแห่งพระพุทธศาสนา. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
เอนก เหล่าธรรมทัศน์. (2560). การเมืองของพลเมือง สู่สหัสวรรษใหม่. สถาบันพระปกเกล้า.
Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity (M. Ritter, Trans.). Sage.
Beetham, D. (2013). The legitimation of power (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Harvard University Press.
Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Durkheim, É. (1984). The division of labor in society (W. D. Halls, Trans.). Free Press. (Original work published 1893)
Easton, D. (1965). A systems analysis of political life. Wiley.
Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Volume 1: An introduction (R. Hurley, Trans.). Pantheon Books.
