การวิเคราะห์ความเชื่อเรื่องภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับความเชื่อในทางพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาแนวคิดเรื่องภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) วิเคราะห์ความเชื่อเกี่ยวกับภพภูมิตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการศึกษาวิเคราะห์เอกสาร ได้แก่พระไตรปิฎก อรรถกถา และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 
1) แนวคิดเรื่องนรกและสวรรค์ในพุทธปรัชญาเถรวาทตั้งอยู่บนหลักกรรมและสังสารวัฏ โดยนรกเป็นผลของกรรมฝ่ายอกุศล และสวรรค์เป็นผลของกรรมฝ่ายกุศล 
2) ความเชื่อเรื่องภพภูมิมีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของพุทธศาสนิกชนในหลายมิติ ได้แก่ ด้านความเชื่อด้านพฤติกรรม ด้านวัฒนธรรมและศิลปกรรม และด้านการเมืองการปกครอง 
3) การวิเคราะห์เชิงพุทธปรัชญาชี้ให้เห็นว่า สวรรค์มิใช่เป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา หากเป็นเพียงสภาวะหนึ่งในสังสารวัฏ โดยจุดหมายสูงสุดคือการหลุดพ้นจากภพภูมิทั้งปวงด้วยการบรรลุนิพพาน