ศึกษาวิเคราะห์คนพาลในพุทธปรัชญาเถรวาทสู่วิธีวิทยาในยุคปัจจุบัน

Main Article Content

พระธีรพล ณฏฺฐิโก

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ลักษณะและพฤติกรรมของ “คนพาล” ตามแนวคิดพุทธปรัชญาเถรวาท รวมถึงแนวทางหรือวิธีวิทยาที่เหมาะสมในการจัดการกับคนพาลในบริบทสังคมปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า คนพาลเป็นบุคคลที่ประกอบด้วยเจตนาชั่วทางกาย วาจา ใจ มีพฤติกรรมก่อความเดือดร้อน เบียดเบียนผู้อื่น พูดเท็จ พูดคำหยาบ คิดปองร้าย และไม่ตั้งอยู่ในศีลธรรมพื้นฐาน ลักษณะดังกล่าวถือเป็นเหตุแห่งอกุศลกรรมซึ่งนำไปสู่ความฟุ้งซ่าน ความทุกข์ และคติภูมิที่ไม่พึงปรารถนาตามหลักกรรมในพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ วิธีวิทยาในการจัดการคนพาลในอดีตมักอาศัยคติความเชื่อและวรรณกรรมทางศาสนาเพื่อปลูกฝังบาปบุญคุณโทษ ขณะที่ในยุคปัจจุบันมีการประยุกต์ใช้ศาสตร์สมัยใหม่ เช่น อาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา เน้นการป้องกัน การควบคุมพฤติกรรม และการฟื้นฟูผู้กระทำผิด อย่างไรก็ตาม หลักธรรมเชิงมนุษยนิยมยังคงมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงตนเองของคนพาลและการคืนคนดีสู่สังคม บทความนี้จึงชี้ให้เห็นถึงพัฒนาการของวิธีวิทยาในการจัดการพฤติกรรมที่เป็นปัญหา ตั้งแต่สมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ณฏฺฐิโก พ. . (2025). ศึกษาวิเคราะห์คนพาลในพุทธปรัชญาเถรวาทสู่วิธีวิทยาในยุคปัจจุบัน. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 12(1), 501–510. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/283149
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กุลธิดา ท้วมสุข. (2561). การวิจัยมนุษย์ศาสตร์ดิจิทัล. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ชัยวัฒน์ อัตพัฒน์. (2561). ทฤษฎีและปัญหาจริยศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: คอมม่า ดีไซน์ แอนด์ พริ้นท์ จำกัด.

เชาวน์ พลอยชุม. (2565). พุทธปรัชญาในสุตตันตปิฎก. นครปฐม: มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์.

เชาวน์ พลอยชุม. (2565). พระพุทธศาสนาเถรวาทพุทธวิธีเพื่อชีวิตและสังคม. นครปฐม: มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์.

เชาวน์ พลอยชุม. (2565). มิติทางสังคมในพุทธศาสนายุคต้น. นครปฐม: มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์.

จอมเดช ตรีเมฆ. (2564). ทฤษฎีอาชญาวิทยา. ปทุมธานี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรังสิต.

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะอักษรศาสตร์. (2553). ปรัชญาทรรศน์ พุทธปรัชญา / วิทย์ วิศทเวทย์. กรุงเทพมหานคร: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทินพันธ์ นาคะตะ. (2559). คุณธรรมจริยธรรมกับศีลธรรมจากมุมมองของปรัชญา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ.

ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2560). ปรีชาวิทรรศน์: มุมมองมนุษย์ศาสตร์สังคมและการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พระญาลิไทย. (2564). เตภูมิกถา (พิมพ์ครั้งที่ 4). นนทบุรี: ศรีปัญญา.

พระศรีคัมภีรญาณ. (2559). จริยศาสตร์ในคัมภีร์พระพุทธศาสนา. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธีรพล ณฏฺฐิโก (บัวทอง). (2564). การศึกษาเปรียบเทียบบัณฑิตในพุทธปรัชญาเถรวาทกับปรัชญาขงจื๊อ (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2554). อรรถกถา ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พจนานุกรมศัพท์ปรัชญาฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (2540). กรุงเทพมหานคร: อรุณการพิมพ์.

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (2554). กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คพับลิเคชั่นส์.

ฟื้น ดอกบัว. (2557). แนวคิดเกี่ยวกับสังสารวัฏ: การเวียนว่ายตายเกิดในพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์.

มารค ตามไท. (2558). มิติทางปรัชญาและวัฒนธรรมของการสร้างสติภาพ. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิเพื่อการศึกษาประชาธิปไตยและการพัฒนาโครงการจัดพิมพ์คบไฟ.

ยศ สันตสมบัติ. (2559). มนุษย์กับวัฒนธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ยุกติ มุกดาวิจิตร. (2564). วิวาทะมานุษยวิทยา: วิถีทฤษฎีและวิธีวิทยา. กรุงเทพมหานคร: ศยาม.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2540). พจนานุกรมศัพท์ปรัชญาฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพมหานคร: อรุณการพิมพ์.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คพับลิเคชั่นส์.

วัชระ งามจิตรเจริญ. (2556). พุทธศาสนาเถรวาท (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วิทย์ วิศทเวทย์. (2553). ปรัชญาทรรศน์ พุทธปรัชญา. กรุงเทพมหานคร: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศิราพร ณ ถลาง. (2563). ทฤษฎีคติชนวิทยา: วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนานนิทานพื้นบ้าน. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมัคร บุราวาศ. (2537). พุทธปรัชญา. กรุงเทพมหานคร: ศยาม.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2548). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.

สมภาร พรมทา. (2548). พุทธปรัชญา มนุษย์ สังคม และปัญหาจริยธรรม. กรุงเทพมหานคร: ศยาม.

สมภาร พรมทา. (2560). แก่นคิดของพุทธปรัชญาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร: บีพีเค พริ้นติ้ง.

สมภาร พรมทา. (2565). ชีวิตที่ดีงามในทัศนะของพระพุทธเจ้า. กรุงเทพมหานคร: บีพีเค พริ้นติ้ง.

สุเทพ สุวีรางกูร. (2554). สังคมวิทยาตามแนวพุทธศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: โอ.เอส. พริ๊นติ้งเฮ้าส์.

Bentham, J. (1798). An introduction to the principles of morals and legislation. London: The Collected Works of Jeremy Bentham, Athlone Press.