การพัฒนาศักยภาพชุมชนผ่านการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวและสินค้า จากอัตลักษณ์ชุมชน ในจังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลและศักยภาพพื้นฐานของชุมชนผ่านเส้นทางการท่องเที่ยวและสินค้าจากอัตลักษณ์ท้องถิ่นในจังหวัดจันทบุรี 2) ศึกษาองค์ประกอบการพัฒนากิจกรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการส่งเสริมการท่องเที่ยว 3) พัฒนาศักยภาพชุมชนผ่านการพัฒนา
เส้นทางการท่องเที่ยวและสินค้าจากอัตลักษณ์ท้องถิ่น และ 4) ประเมินศักยภาพชุมชนจากการพัฒนาดังกล่าว การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ประชาชนในชุมชนหมู่บ้านไร้แผ่นดิน จังหวัดจันทบุรี จำนวน 286 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและนำเสนอเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 
1) ศักยภาพพื้นฐานของชุมชนประกอบด้วยการเพิ่มพื้นที่สีเขียวป่าชายเลนแบบมีส่วนร่วม การเสริมสร้างความรู้และจิตสำนึกด้านการท่องเที่ยวชุมชน การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ การจัดตั้ง
ศูนย์บริการข้อมูลท่องเที่ยว และการพัฒนาสื่อประชาสัมพันธ์ 2) องค์ประกอบการพัฒนากิจกรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้แก่ กิจกรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ชุมชน การมีส่วนร่วมในการพัฒนาและอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน และการพัฒนาสินค้าชุมชนให้มีคุณภาพ 
3) แนวทางพัฒนาศักยภาพชุมชน ได้แก่ การพัฒนาร้านค้าและร้านอาหารให้เพียงพอ การปรับปรุงเส้นทางคมนาคมให้เข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวได้สะดวก และการจัดการขยะและน้ำเสียอย่างเป็นระบบ4) การประเมินศักยภาพชุมชนพบว่า ประชาชนมีความพึงพอใจต่อการป้องกันผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม การติดตามผลการจัดการท่องเที่ยว ประโยชน์ที่ได้รับจากการท่องเที่ยว และการวางแผนพัฒนาพื้นที่โดยคำนึงถึงความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม