การจัดการทรัพยากรน้ำโดยการมีส่วนร่วมในบริบทของประเทศไทย

Main Article Content

เอกรินทร์ ตันมา
ธนกร สิริสุคันธา

บทคัดย่อ

การจัดการทรัพยากรน้ำในประเทศไทย ในอดีตที่ผ่านมามักถูกดำเนินการโดยหน่วยงานของรัฐหรือกลุ่มผู้นำในชุมชนเป็นหลัก ซึ่งการมีส่วนร่วมของประชาชนยังค่อนข้างจำกัด จึงพบปัญหาที่เกิดขึ้น เช่น การขาดการบูรณาการด้านนโยบายการจัดการทรัพยากรน้ำ การขาดแคลนงบประมาณ การขาดความรู้และความตระหนักของประชาชน แม้กระทั่งปัญหาที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ แต่แนวโน้มการจัดการทรัพยากรน้ำในปัจจุบันเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง โดยให้ความสำคัญกับการบูรณาการและการมีส่วนร่วมจากประชาชนมากขึ้น 
แนวทางการจัดการทรัพยากรน้ำที่ควรให้ความสำคัญคือ เน้นการมีส่วนร่วมอย่างเป็นธรรมของชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีน้ำใช้ในการอุปโภคและบริโภคอย่างเพียงพอ สามารถพึ่งพาตนเองในด้านทรัพยากรน้ำและรักษาระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมได้อย่างเหมาะสม โดยการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น การจัดการแบบลุ่มน้ำทั้งระบบ การสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ  การเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนแสดงความคิดเห็นและมีบทบาทในการกำหนดนโยบาย หรือปรับเปลี่ยนนโยบายรองรับภัยพิบัติ เช่น น้ำแล้ง หรือน้ำท่วม ที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนต่าง ๆ ของประเทศไทย จะทำให้เกิดการพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ตันมา เ., & สิริสุคันธา . ธ. . (2025). การจัดการทรัพยากรน้ำโดยการมีส่วนร่วมในบริบทของประเทศไทย. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 12(4), 598–606. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/279183
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมชลประทาน. (2564). ประวัติและพัฒนาการของระบบชลประทานไทย. สืบค้นจาก http://www.rid.go.th.

กรมทรัพยากรน้ำ. (2549). การทำเหมืองฝาย ภูมิปัญญาชุมชน. สืบค้นจาก https://dwr.go.th/uploads/file/article/2006/0002422_1.pdfwww.dwr.go.th

กรมทรัพยากรน้ำ. (2564). รายงานสถานการณ์ทรัพยากรน้ำประจำปี 2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

กองเทคโนโลยีสารสนเทศด้านน้ำ. (2565). เทคโนโลยีสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำ. สืบค้นจาก www.thaiwater.net.

ธนกฤต แสงใส. (2561). ภูมิปัญญาการจัดการน้ำของชุมชนล้านนา: บทเรียนจากระบบเหมืองฝาย. เชียงใหม่: ศูนย์วิจัยภาคเหนือ.

ชัยพงษ์ สำเนียง. (2561). ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการจัดการน้ำ: กรณีศึกษาเหมืองฝายภาคเหนือของไทย. วารสารวิจัยสังคม, 41(2), 78-95.

มูลนิธิชัยพัฒนา (2565). เมื่อน้ำ...คือชีวิต. สืบค้นจาก https://www.chaipat.or.th/site_content/item/328-98.html.

ศรีสุวรรณ แก้วคำ. (2555). ระบบเหมืองฝายกับการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. วารสารสิ่งแวดล้อมไทย, 18(2), 35-44.

ศิริพร อินทรสกุล. (2560). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการฟื้นฟูระบบเหมืองฝาย. วารสารวิถีท้องถิ่น, 12(1), 22-30.

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2563). ยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศไทย 20 ปี.

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2564). แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศ ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2566-2580. สืบค้นจาก https://www.onwr.go.th.

สุวรรณา ตปนียางกูร. (2559). การจัดการทรัพยากรน้ำแบบมีส่วนร่วม: บทเรียนจากเหมืองฝาย. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).

Global Water Partnership (GWP). (2000). Integrated Water Resources Management. TAC Background Papers No. 4.

Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge University Press.

UNDP Thailand. (2562). Water Governance in Thailand: Assessment and Recommendations. Bangkok: United Nations Development Programme.

United Nations (UN). (2017). Valuing Water: The United Nations World Water Development Report 2017. UNESCO.