“การครองตน” แบบอย่างคุณธรรมจริยธรรมอันดีงามของผู้บริหารการศึกษา

บทคัดย่อ

การครองตนเป็นหลักคุณธรรมจริยธรรมพื้นฐานที่ผู้บริหารการศึกษาควรยึดถือเป็นแนวทางในการประพฤติปฏิบัติตนอย่างเหมาะสม สอดคล้องกับบทบาทหน้าที่และบริบทของสถานศึกษา บทความนี้นำเสนอการครองตนของผู้บริหารการศึกษาในฐานะรากฐานของการเป็นแบบอย่าง (Role Model) โดยอธิบายผ่านกรอบแนวคิดเชิงทฤษฎี 3 ประการ ได้แก่ (1) แนวคิดภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมซึ่งเน้นการประพฤติปฏิบัติที่ถูกต้อง โปร่งใส และมีความรับผิดชอบ (2) หลักธรรมาภิบาล ซึ่งมุ่งความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม และความคุ้มค่าในการบริหารจัดการ และ (3) หลักพุทธธรรม โดยเฉพาะหลักไตรสิกขา พรหมวิหาร 4 และสัปปุริสธรรม ที่มุ่งพัฒนาตนเองทั้งด้านศีล สมาธิ และปัญญาการบูรณาการกรอบแนวคิดดังกล่าวทำให้เห็นว่าการครองตนมิได้เป็นเพียงคุณลักษณะส่วนบุคคลหากแต่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความน่าเชื่อถือ ความศรัทธา และการยอมรับจากครู บุคลากร นักเรียนผู้ปกครอง และชุมชน อันส่งผลต่อการครองคนและครองงานอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อีกทั้งยังเอื้อต่อการสร้างวัฒนธรรมองค์การที่ยึดมั่นในคุณธรรมและธรรมาภิบาล นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน ดังนั้น การครองตนของผู้บริหารการศึกษาภายใต้กรอบภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม ธรรมาภิบาล และหลักพุทธธรรม จึงเป็นรากฐานสำคัญของการเป็นแบบอย่างที่ดีในยุคการเปลี่ยนแปลง