รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระบบเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอเมืองจังหวัดจันทบุรี สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน 2) พัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนของชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี และ 3) วิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนบ้านหนองบัว อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีการเก็บข้อมูลจากผู้สัมภาษณ์เชิงลึกจำนวน 23 คน และการสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 5 คน พร้อมนำข้อมูลจากการสัมภาษณ์ไปวิเคราะห์สรุปประเด็นสำคัญ โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบทและอธิบายข้อมูลด้วยวิธีการพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า 
1) ระบบเศรษฐกิจฐานรากสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ได้ข้อค้นพบว่าคนในชุมชนมีคุณธรรมและมีความเกื้อกูลซึ่งกันและกันตามหลักอิทธิบาท 4 โดยชุมชนมีความเข้มแข็งและพึ่งพาตนเองได้ ผ่านการใช้ทุนทางสังคมจากอาชีพเกษตร ประมง และงานฝีมือ เช่น การทำขนมโบราณ การแปรรูปอาหารและหัตถกรรมท้องถิ่น ชุมชนยังมีการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยใช้เรือหางยาวพานักท่องเที่ยวชมธรรมชาติ สร้างรายได้เสริมและรักษาวัฒนธรรมท้องถิ่น 2) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนบ้านหนองบัว ได้ข้อค้นพบว่ามีการพัฒนา แบรนด์และบรรจุภัณฑ์สำหรับข้าวเกรียบน้ำจิ้มหนองบัวสูตรโบราณ "แบรนด์จักรกฤษณ์" และพัฒนา
ช่องทางจำหน่ายสำหรับ 2 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ไม้กวาดหนองบัว "แบรนด์ปรียา" และข้าวเกรียบ "แบรนด์จักรกฤษณ์" โดยใช้ทรัพยากรและภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับแนวคิด OTOP เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและรักษาอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ ทำให้เกิดการจดจำและสร้างรายได้มากขึ้น 3) การวิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก ได้ข้อค้นพบว่ามี 3 รูปแบบหลัก ได้แก่ การพัฒนาแบรนด์การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ และการพัฒนาช่องทางจำหน่าย โดยมีเครือข่ายจากภาครัฐและตัวแทนชุมชนร่วมพัฒนา ส่งเสริมความเข้มแข็งในแต่ละด้าน ซึ่งเป็นตัวอย่างของการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ช่วยเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ สร้างรายได้ และเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน