บูรณาการคติความเชื่อการสร้างอุโบสถตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท ของวัดในจังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับคติความเชื่อการสร้างอุโบสถ 2) ศึกษาหลักพุทธปรัชญาที่เกี่ยวกับคติความเชื่อการสร้างอุโบสถ 3) บูรณาการคติความเชื่อการสร้างอุโบสถตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของวัดในจังหวัดกาฬสินธุ์ และ 4) เสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับบูรณาการคติความเชื่อการสร้างอุโบสถตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของวัดในจังหวัดกาฬสินธุ์ โดยการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำรา และเอกสารที่เกี่ยวข้องเป็นหลักและการสัมภาษณ์เชิงลึก จากพระสังฆาธิการที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านประเพณีบุญเบิกฟ้า จำนวน 5 รูป และผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนา/นักวิชาการศาสนา จำนวน 5 รูป/คน รวมทั้งสิ้น จำนวน 10 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูล
เชิงเนื้อหา นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนา
ผลจากการวิจัยพบว่า 
1. แนวคิดเกี่ยวกับคติความเชื่อการสร้างอุโบสถ เมื่อเกิดความเชื่อความศรัทธาเพิ่มมากขึ้นในชุมชนชาวพุทธจึงมีความต้องการสร้างวัดและอุโบสถเพิ่มมากขึ้น อุโบสถเป็นสิ่งปลูกสร้างที่มีความสำคัญและทรงคุณค่าเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ เป็นสถานที่ประดิษฐานองค์พระพุทธรูปที่เป็นองค์แทนพระพุทธองค์เป็นที่ยกขึ้นแสดงปาฏิโมกข์และเป็นสถานที่อุปสมบทของพุทธศาสนิกชนที่ต้องการเข้ามาสู่ร่มกาสาวพัสตร์เพื่อประพฤติปฏิบัติที่ขัดเกลากาย วาจา และใจ ให้ถูกต้องตามหลักศรัทธาในพระพุทธศาสนา
2. หลักพุทธปรัชญาที่เกี่ยวกับคติความเชื่อการสร้างอุโบสถ หลักศรัทธา “สทฺธา สทฺทหนํ สทฺธา” แปลว่า ความเชื่อ ชื่อว่า ศรัทธา มี 9 ประการ คือ กรรมศรัทธา เชื่อกรรม เชื่อกฎแห่งกรรม, วิปากศรัทธาเชื่อผลของกรรม, กรรมสกตาศรัทธา เชื่อว่าสัตว์มีกรรมเป็นของตน และตถาคตโพธิศรัทธา 
3. บูรณาการคติความเชื่อการสร้างอุโบสถตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของวัดในจังหวัดกาฬสินธุ์คือ อุโบสถเป็นสุนทรียธาตุ เกิดจาก อิฐ หิน ปูน ทราย หลอมรวมเข้าด้วยกัน สร้างสรรค์ปั้นแต่งให้เกิดความงามวิจิตรที่ประจักษ์อันทรงคุณค่า เชื่อมโยงเข้าสู่แห่งจิตวิญญาณ ทำให้เกิดพลังศรัทธา นำพาให้เกิดปุญญเขต เรียกว่า แดนแห่งบุญวัตถุทานมัยที่ปรากฎให้เต็มบริบูรณ์ประดุจดั่งวิมานบนพื้นปฐพี วิถีแห่งพระพุทธศาสนาซึ่งเป็นแดนศักดิ์สิทธิ์เป็นเอกลักษณ์และเป็นเขตพระราชทานวิสุงคามสีมา ทำให้เกิดสิทธิพิเศษของชุมชนชาวพุทธ โดยปฏิสัมพันธ์ คือ การนำหลักธรรมพุทธปรัชญามาประพฤติปฏิบัติ ทำให้เกิดความสงบสุข บริสุทธิ์ทางกาย วาจา และใจ จึงเป็นปาฏิหาริย์ในพระพุทธศาสนา ความเป็นอิสระจากเครื่องพันธนาการ หลุดพ้นจากกองทุกข์ ถึงบรมสุข คือ ความงามอันนิรันดร์
4. ได้องค์ความรู้ใหม่ที่ได้เรียกว่า “CPBV MODEL”  C = Capel คือ การสร้างอุโบสถในวัดจังหวัดกาฬสินธุ์, P = Principles คือ หลักธรรมในพุทธศาสนาที่ส่งผลต่อความเชื่อในการสร้างอุโบสถ ได้แก่ หลักศรัทธา, อรรถประโยชน์, อนุสสติ และอริยวัฒน์, B = Belief หมายถึง คติความเชื่อ ความศรัทธา ในการสร้างอุโบสถ และ V = Virtue หมายถึง อานิสงส์ที่ได้จากการสร้างอุโบสถ