การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม 2) เพื่อสร้างรูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม และ 4) เพื่อประเมินผลรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ คู่มือการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง แผนการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนแบ่งเป็นแบบทดสอบวัดความรู้ ความเข้าใจในหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงและ
แบบประเมินคุณลักษณะอยู่พอเพียง และแบบสอบถามความพึงพอใจ การวิเคราะห์ข้อมูล วิเคราะห์โดยการคำนวณหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าประสิทธิภาพ (E1/E2) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและการทดสอบ
ความแตกต่างของคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน โดยใช้สถิติที (t - test แบบ Dependent Samples)
ผลการวิจัยพบว่า
1. ผลการศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ โดยใช้
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน พบว่า ผู้ปกครองนักเรียนมีความเห็นว่า สภาพคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนในปัจจุบันอยู่ในระดับการปฏิบัติมากและมีความต้องการให้มีการจัดการเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน อยู่ในระดับมาก ( = 4.45, S.D. = 0.53) ผลการวิเคราะห์ข้อมูลจาก
แบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของครูผู้สอน กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
พบประเด็นปัญหาด้านนักเรียน คือ นักเรียนยังไม่มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความหมาย แนวคิดการปฏิบัติตนตามหลักการสำคัญของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ไม่เห็นคุณค่าของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่มีต่อ การดำเนินชีวิต และปัญหาด้านเนื้อหา การกำหนดเนื้อหาสาระการเรียนรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงยังไม่ครอบคลุมแนวคิด ความหมาย การปฏิบัติตนและ
หลักการสำคัญ ส่วนแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ผู้สอนควรเน้นกิจกรรมการเรียนการสอนที่ให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจในหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงจนเป็นพื้นฐานนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างแท้จริง
2. ผลการสร้างรูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน มีองค์ประกอบสำคัญ 7
องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ ขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ ระบบสังคม ระบบสนับสนุน เงื่อนไขของการนำรูปแบบไปใช้ และการประเมินผล โดยขั้นตอนการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วยขั้นตอนการเรียนรู้ 5 ขั้น คือ ขั้นที่ 1 ขั้นทำความเข้าใจ ขั้นที่ 2 เรียนรู้เนื้อหา ขั้นที่ 3 ขั้นฝึกปฏิบัติกิจกรรม ขั้นที่ 4 ขั้นนำไปประยุกต์ใช้ และขั้นที่ 5 ขั้นสรุป ผลการประเมินคุณภาพของคู่มือการใช้รูปแบบ พบว่า มีประประโยชน์ มีความเหมาะสม มีความเป็นไปได้ และมีความถูกต้อง คิดเป็นร้อยละ 100 และแผนการจัดการเรียนรู้มีประสิทธิภาพ เท่ากับ 83.81/83.22 ถือว่ามีประสิทธิภาพสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนด
3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 มีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ แบ่งเป็น คะแนนคุณลักษณะด้านความรู้ ความเข้าใจ เรื่องเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม หลังเรียนรู้สูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และมีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยรวม อยู่ในระดับดีมาก
4. ผลการประเมินผลรูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า นักเรียนมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน มีความพึงพอใจ อยู่ในระดับมาก ( = 4.50, S.D. = 0.52)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรมตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
______. (2553). แนวทางการบริหารสถานศึกษาพอเพียง. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ดี.
กิตติชัย สุธาสิโนบล. (2555). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการตามแนวพุทธ เพื่อสะท้อนแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในบริบทแห่งสังคมไทยยุคปัจจุบัน. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ชุลีกร สายเกียรติวัติ และ พิชญาภา ยวงสร้อย. (2560). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อส่งเสริมมโนทัศน์ในการดำเนินชีวิตอย่างพอเพียงในวิถีอาเซียนสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(1), 219-230.
นิรมล หมั่นเรียน. (2555). ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยโครงงาน เรื่อง ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ชั้นประถมศึกษาศึกษาปีที่ 5. (การศึกษาค้นคว้าอิสระ). มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
มาเรียม นิลพันธุ์ และคณะ. (กรกฎาคม - ธันวาคม 2554). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในรายวิชาชีพครู กรณีคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 3(1,2), 14-23.
วารีรัตน์ แก้วอุไร และคณะ. (2554). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในรายวิชาชีพครู กลุ่มมหาวิทยาลัยภาคเหนือ. วารสารวิชาการบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 6(17), 13-29.
วิภาพรรณ พินลา. (2559). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ, 9(2), 1140-1157.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2554). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 พ.ศ. 2555-2559. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี.
สิริวรรณ ศรีพหล. (2556). การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. วารสารพัฒนาการเรียนการสอน มหาวิทยาลัยรังสิต, 7(1), 1-30.
______. (2559). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ความเป็นพลเมืองดีของนักเรียนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำหรับครูสังคมศึกษา. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 6(2), 24-48.
อรุณศิริ จันทร์หล่น และ ภมรพรรณ์ ยุระยาตร์. (2560). การพัฒนาแนวทางพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนสำหรับสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 1. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 11(3), 185-194.
อัญญรัตน์ นาเมือง. (2556). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อการเรียนการสอนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 5(3), 96-109.
