การตีความทางพุทธศาสนาผ่านแนวคิดภาษาคนภาษาธรรมของพุทธทาสภิกขุ

บทคัดย่อ

พุทธทาสภิกขุได้นามว่า “นาคารชุนแห่งเถรวาท” เพราะเป็นผู้ศึกษาพุทธศาสนาเชิงวิเคราะห์
จากพระไตรปิฎกและได้นำเอาหลักคำสอนมาประยุกต์กับการดำเนินชีวิต ท่านถือว่าศาสนากับชีวิต
เป็นสิ่งเดียวกันพุทธทาสภิกขุได้นำวิธีการอธิบายธรรมแบบใหม่ที่เป็นเหตุเป็นผลเข้ากับยุคสมัยมาอธิบายหรือตีความเพื่อให้มีความชัดเจน วิชาที่ศึกษาการตีความทางศาสนาเรียกว่า “อรรถปริวรรตศาสตร์”
มีการอธิบายใน 2 ลักษณะ ได้แก่1) การตีความตามประเพณีนิยม คือมีการตีความสืบต่อกันมา ซึ่งมีการตีความคำ ตีความประโยค ตีความข้อความ ตีความเรื่องเล่า ตีความเพื่อขจัดความไม่รู้ และการตีความ
เพื่อสนองความอยากรู้ 2) การตีความเชิงวิจารณญาณ คือการตีความเชิงวิเคราะห์เพื่อหาสารัตถะของคำ พุทธทาสภิกขุใช้วิธีการตีความเชิงวิจารณญาณในการสอนของท่าน โดยแบ่งภาษาออกเป็น 2 อย่าง คือ
1) ภาษาคน คือ ภาษาที่ใช้สื่อสารกันทั่วไป 2) ภาษาธรรม คือ ภาษาที่ใช้สื่อสารธรรม เช่นคำว่า “พุทธะ” ภาษาคนหมายถึงพระพุทธเจ้าซึ่งมีตัวมีตนเป็นบุคคล ส่วนภาษาธรรม หมายถึงตัวธรรมแท้หรือคุณลักษณะของคนที่รู้สึกตัวตื่นตัวอยู่ตลอด นอกจากนั้น พุทธทาสภิกขุยังตีความธรรมเชิงวิจารณ์เช่นการศึกษา
หมาหางด้วน หมายถึงการศึกษาที่ให้เฉพาะความรู้แต่ไม่ให้ปัญญาจึงเป็นการศึกษาที่ไม่สมบูรณ์