การพัฒนารูปแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ โดยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชน กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง การพัฒนารูปแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ โดยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชน กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์สำรวจและศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวชุมชนและการพัฒนารูปแบบกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์โดยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชนในพื้นที่ตำบลแม่วะ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรใช้การเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 60 คน ประกอบด้วย ผู้บริหารและสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล ผู้นำท้องที่ภาคเอกชน แกนนำชุมชน กลุ่มเกษตรและภาคเอกชน จำนวน 60 คน ใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วมเป็นเครื่องมือในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน ร่วมค้นหาแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์ และการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์ การสำรวจ การสังเกต การสนทนากลุ่ม และการประชุมระดมความเห็นคิด แล้วทำการวิเคราะห์ สังเคราะห์เนื้อหาตามประเด็นที่ศึกษา จากนั้นนำเสนอในรูปแบบเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า ศักยภาพพื้นที่ตำบลแม่วะมีลักษณะโครงสร้างที่เอื้อต่อการจัดการท่องเที่ยวเพราะมีทุนทางสังคมที่หลากหลายทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่น ภูมิปัญญาท้องถิ่นและแหล่งการเรียนรู้ จึงนำมาสู่กิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนและการพัฒนารูปแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรอินทรีย์โดยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของชุมชนที่เหมาะสมกับศักยภาพและบริบทของท้องถิ่นประกอบด้วยฐานกิจกรรม 12 กิจกรรม ได้แก่ ฐานที่ 1 กิจกรรมเรียนรู้เกษตรอินทรีย์แบบผสมผสาน ฐานที่ 2 กิจกรรมเรียนรู้ผักหวานป่าราชาแห่งพื้นบ้าน ฐานที่ 3 กิจกรรมวิธีปลูกผักหวานอินทรีย์ ฐานที่ 4 กิจกรรมแปรรูปผลิตภัณฑ์ชุมชนจากผักหวานอินทรีย์ ฐานที่ 5 กิจกรรมอาหารพื้นบ้านจากพืชพื้นถิ่น ฐานที่ 6 กิจกรรมศิลปหัตกรรมผ้าทอกี่กระตุก ฐานที่ 7 กิจกรรมภูมิปัญญาด้านจักสาน ฐานที่ 8 กิจกรรมยานวดสมุนไพรเพื่อสุขภาพแบบแผนโบราณ ฐานที่ 9 กิจกรรมสานสัมพันธ์วัฒนธรรมและวิถีชุมชน ฐานที่ 10 กิจกรรมเดินป่าศึกษาเส้นทางธรรมชาติ ฐานที่ 11 กิจกรรมการเรียนรู้แนวพระราชดำริ และฐานที่ 12 กิจกรรมตั้งแคมป์และโฮมสเตย์ โดยอาจเรียกรูปแบบนี้ว่า “MAE WA ORGANIC TOURISM MODEL” ซึ่งเป็นรูปแบบที่ผู้ทรงคุณวุฒิและชุมชนได้ให้การประเมินและผ่านการรับรองโดยเวทีประชาคมแล้ว