ผญาอีสานที่มีผลต่อพฤติกรรมเชิงจริยธรรม

บทคัดย่อ

             ผญาอีสานนั้นมีผลต่อพฤติกรรมเชิงจริยธรรมหลายด้าน ได้แก่ ด้านสภาพทั่วไปของสังคม ด้านสภาพเศรษฐกิจ ด้านการเมืองและการปกครอง ด้านภาษิตเตือนใจทั่วไป
ด้านภาษิตที่เป็นคำสอนเฉพาะเรื่อง ด้านปริศนาผญาภาษิต และด้านปริศนาผญาธรรม

             ด้านสภาพทั่วไปของสังคมเป็นการเตือนใจให้รู้จักวางใจเป็นกลางให้ได้ในสังคมทุกยุคทุกสมัยว่า มันย่อมมีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาหรือตามสถานการณ์บ้านเมือง ด้านสภาพเศรษฐกิจ ทำให้ชาวอีสานมีความมุ่งมั่น มีความพยายาม มีความอดทนในการประกอบอาชีพด้วยความอดทนและอดออม จึงมีผลต่อความสำเร็จในหลาย ๆ เรื่อง ในการดำเนินชีวิตของชาวอีสาน ด้านการเมืองและการปกครอง มีผลต่อคำเตือนสอนใจให้ค่อยเป็นค่อยไป อย่าทำอะไรลงไปโดยขาดสติปัญญาขาดการไตร่ตรอง ขาดการศึกษาข้อมูลนั้นๆ อย่างชัดเจน ด้านภาษิตเตือนใจทั่วไป มีผลต่อการดำเนินชีวิตให้ได้สติให้มีความรู้สึกตัวอยู่ตลอดเวลาว่าตนเองกำลังคิดอะไร กำลังจะทำอะไร และทำลงไปแล้วจะเกิดผลตามมาอย่างไร ด้านภาษิตที่เป็นคำสอนเฉพาะเรื่องมีผลต่อกระทำของชาวอีสานเป็นอย่างยิ่ง ทำให้การดำเนินชีวิตของชาวอีสานให้รู้จักคิดถึงคุณและโทษจากการกระทำของตนเอง ด้านปริศนาภาษิตมีผลต่อชีวิต ทำให้ไม่เห็นแก่ตัว รู้จักไปมาหาสู่ญาติพี่น้องหรือเพื่อนฝูง 

ไม่ห่างเหินจนเกินไป เพราะถ้าห่างเหินจนเกินไปก็อาจจะทำให้ความคุ้นเคยหรือความสัมพันธ์อันดีงามจะลดน้อยถอยลง ด้านปริศนาผญาธรรมนี้ มีผลทำให้มีวิถีชีวิตที่งดงาม มีความศรัทธาในพระรัตนตรัย เคารพผู้สูงอายุ ให้เกียรติซึ่งกันและกัน มีความเสียสละเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวมเป็นที่ตั้ง