ปัญหาและแนวทางแก้ปัญหาเชิงมโนทัศน์ ในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท

บทคัดย่อ

           บทความนี้ เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัย เรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์แนวคิดคู่ตรงข้ามในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท” มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและแนวทางแก้ปัญหาเชิงมโนทัศน์ในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่ใช้การรวบรวมข้อมูลจากเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและวิเคราะห์ตีความข้อมูลในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบทจำนวน 14 เรื่อง และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์

           ผลการวิจัยพบว่า ปัญหาเชิงมโนทัศน์ คือข้อหรือเรื่องที่ขัดข้องและต้องพิจารณาแก้ไขในชีวิตของผู้คน ทั้งชาวบ้านและนักบวช ที่เป็นอยู่-เป็นไปในสังคมขาวบ้านและสังคมสงฆ์ การแก้ปัญหาอาจทำด้วยตนเองหรือมีคนอื่นที่เป็นกัลยาณมิตรมาช่วยแก้ปัญหาให้ ปัญหาตามที่ปรากฏในยมกวรรคแห่งอรรถกถาธรรมบท จัดแบ่งกลุ่มได้เป็น1) ปัญหาชีวิตส่วนตัว 2) ปัญหาชีวิตที่เนื่องมาแต่ครอบครัว และ 3) ปัญหาชีวิตที่เนื่องมาแต่สังคมของตน โดยปัญหาชีวิตที่เกิดนั้นๆ มีตัณหามานะ ทิฏฐิ เป็นปัจจัยภายในบุคคลที่เป็นตัวการในการก่อให้เกิดปัญหาขึ้น จนจัดเป็นปัญหาตามรากฐานเกิดได้ 4 ประเภทในเชิงมโนทัศน์ คือ
1) ปัญหาที่มาจากคำถาม 2) ปัญหาที่มาจากสถานการณ์ 3) ปัญหาที่มาจากแนวโน้ม และ
4) ปัญหาที่มาจากการแก้ปัญหา ปัญหาทุกปัญหาที่เกิดขึ้นในเชิงมโนทัศน์ เป็นปัญหาที่สามารถแก้ไขหรือหาแนวทางแก้ไขได้ ตามกระบวนการคิดและปฏิบัติตามหลักการแก้ปัญหาแนวอริยสัจ 4 พระพุทธเจ้าทรงแก้ปัญหาการจองเวรต่อกันมาหลายชาติระหว่างกาลียักษิณีกับกุลธิดาในเมืองสาวัตถีได้ โดยทรงปฏิบัติตามแนวทางแก้ปัญหาตามคู่ตรงข้ามแห่งทุกข์กับสมุทัยและนิโรธกับมรรค