แนวคิดและการปฏิบัติตนในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ ในอรรถกถามหานิบาตชาดก

บทคัดย่อ

           บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาแนวคิดวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ ในอรรถกถามหานิบาตชาดกหรือทศชาติ จำนวน 10 เรื่อง

           พบแนวคิดตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็กเพียง 3 เรื่อง คือ 1) เตมิยชาดก
           2) สุวรรณสามชาดก และ 3) มโหสถชาดกโดยพบว่า แนวคิดของพระเตมีย์ พระสุวรรณสาม และพระมโหสถได้เปิดเผยให้เห็นวุฒิทางปัญญา ความสามารถทางความคิดของพระโพธิสัตว์ในวัยเด็กที่สำคัญคล้ายแนวคิดของผู้ใหญ่ อรรถกถาชาดก ได้เสนอวิธีคิดที่สำคัญของพระพุทธศาสนาผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก กล่าวคือ แนวคิดในวัยดังกล่าวได้แสดงให้เห็นอุดมคติทางพระพุทธศาสนา ความเฉลียวฉลาด และปฏิภาณไหวพริบในการแก้ปัญหาของพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก

          ข้อค้นพบที่สำคัญ คือ แนวคิดในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ในชาดกทั้ง 3 เรื่อง
ได้เปิดเผยให้เห็นพื้นที่ทางความคิดของเด็กในคัมภีร์อรรถกถามหานิบาตชาดก รวมถึงสะท้อนให้เห็นวิธีคิดสำคัญผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์ในวัยเด็ก ซึ่งอาจมีความคิดเห็นไม่สอดคล้องกับผู้ใหญ่บ้างในบางเรื่อง

          อนึ่ง แนวคิดในวัยเด็กที่เสนอผ่านตัวละครพระโพธิสัตว์แสดงว่าผู้ใหญ่ได้ยอมรับความคิดเห็นที่ต่างจากตน

          ดังนั้น แนวคิดในวัยเด็กของพระโพธิสัตว์ในชาดกทั้ง 3 จึงแสดงให้เห็นว่า วรรณกรรมพระพุทธศาสนาได้มีพื้นที่ให้เด็กได้เสนอแนวคิดหรือพูดได้ ซึ่งทำให้ประจักษ์ชัดว่า คนที่มีอายุน้อยแต่มีคุณธรรม มีความรู้ มีปัญญาเฉลียวฉลาดผู้ใหญ่ย่อมนับถือได้นั่นเอง